دكتر آقانباتي

 

دكتر سيد علي آقانباتي خود را در محيط دانشگاه چنين توصيف مي كند: " بر اين باورم زمين شناسي ايران يكي از نيازهاي بنيادي دانشجويان اين رشته است و من همواره در ارائه مطالب اين واحد درسي به آنها دقت نظر بالايي دارم و دانشجويان هميشه خود را در برابر معلمي سختگير مي بينند كه بايد بيشترين اطلاعات را در مورد ويژگي هاي زمين شناسي سرزمين خود داشته باشند. به همين دليل است كه همه آنها پس از ورود به بازار كار و استفاده از اندوخته هاي علمي خود، نگاه خاصي به علم زمين شناسي پيدا مي كنند". دانسته هاي ايشان در مورد مسائل زمين شناسي به قدري دقيق و عميق است كه احساس مي كنم، كاش مي شد هر ماه صفحه اي از اين نظرات، پيش روي دانشجويان علاقه مندي كه به ايشان دسترسي ندارند و از شنيدن اين سخنان ارزنده در دانشگاه محروم هستند، گشوده مي شد تا بلكه قشر بيشتري از علاقه مندان با چنين زمين شناس شايسته اي آشنا شوند. اين كه در نخستين برخورد، ايشان با فرض اين كه من هم يكي از دانشجويان فعال و علاقه مند هستم كه ايشان را يافته و به طرح سؤالات خود پرداخته، برايم بسيار جالب بود و زماني كه خواسته خود را براي گفتگو با ايشان مطرح كردم با مهرباني خنديد و متواضعانه خواست كه ايشان را از اين مأموريت معاف دارم. آنچه در ادامه خواهيد خواند، گفت و گويي است با كارشناس و مدير ديروز بخشهاي مختلف سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور و معلم امروز دانشگاه، كه صداي گرم و رفتار متواضعانه، جزو بارزترين خصوصيات شخصي ايشان است.
در سال 1320 در تهران متولد شد و دوران ابتدايى را در دبستان هاى علوى و كمال الملك سپرى كرد. در دوره ابتدايى از شاگردان متوسط كلاس بود و با درس رياضى مشكل زيادى داشت. رايج نبودن دوره هاى تقويتى و همچنين مشغله كاري والدين سبب شد تا دوره دبستان را با ميانگين هاى قابل قبولى سپري كند. دوره بعدي تحصيلات را در دبيرستان طباطبايى آغاز كرد و تا كسب ديپلم در گرايش علوم طبيعى ادامه داد. برخلاف دوره دبستان، ناخودآگاه به فراگيرى علوم علاقه مندى بيشترى پيدا كرد و جزو شاگردان خوب كلاس بود. پس از ورود به دانشگاه و انتخاب رشته زمين شناسى علاقه بيشترى به تحصيل علم و دانش يافت.در دوره كارشناسى نيز از دانشجويان مطرح بود. بلافاصله پس از پايان دوره كارشناسى در مرداد 1343 براى خدمت در سازمان زمين شناسى پذيرفته شد.
نداشتن گواهينامه پايان خدمت، سبب شد تا از دى ماه همان سال به عنوان افسر وظيفه با سازمان جغرافيايى كشور همكارى داشته باشد و در يكى از پروژه هاى آن سازمان تحت عنوان گراويمترى سراسرى كه با رشته تحصيلى وي ارتباط زيادى داشت، شركت كرد. پس از آن در قسمت زمين شناسى منطقه اى سازمان به فعاليت پرداخت و اين فرصت را داشت تا ضمن بهره گيرى از تجارب با ارزش پيشكسوتان خود بويژه آقايان دكتر افتخا رنژاد، مهندس نبوى و دكتر حقى پور در نقاط گوناگون ايران همچون كاشمر، غرب درياچه اروميه، مشهد، سبزوار و مكران در تهيه نقشه هاى زمين شناسى به مقياس يك دويست و پنجاه هزارم همكاري داشته باشد. با حمايت هاى بى شائبه سازمان و بخصوص شادروان مهندس خادم، در حين انجام امور مربوط به زمين شناسى در دوره كارشناسى ارشد دانشگاه تهران و چند دوره آموزشى تخصصى و همچنين فعاليت هاي برون مرزى سازمان شركت كرد.
دوره هاى آموزشى دكترى حين خدمت را نيز كه مطالعات صحرايى آن از 1349 در منطقه غرب طبس (كلمرد) با راهنمايى پروفسور دبلماس آغاز شده بود، در سال 1354 با دفاع از پايان نامه خود در انستيتو گرونبل فرانسه به پايان رساند. در مجموع، گذراندن دوره هاي آموزشى حين خدمت و انجام تحصيلات تكميلى را در رشته زمين شناسي مرهون توجهات سازمان زمين شناسى و اكتشافات معدنى كشور است. به طور خلاصه سمت هاي ايشان در سازمان زمين شناسى و اكتشافات معدنى كشور به ترتيب كارشناس زمين شناسى صحرايى (1343 تا 1352)، معاون زمين شناسى منطقه اى (1352 تا 1354)، رئيس زمين شناسى منطقه اى (1354 تا 1362)، رئيس آموزش و روابط بين الملل (1362 تا 1364)، مشاور رئيس سازمان در امور آموزش (1364 تا 1370) و در پايان مدير طرح و برنامه (1370 تا 1384) بوده است. البته وظايف مديريتى توأم و همگام با مطالعات صحرايى بوده و همچنان به عنوان يك زمين شناس در خدمت اهداف سازمان هستند.
از سال 1375 بنا به دعوت مراكز آموزش عالى با برخى دانشگاهها از جمله دانشكده
علوم دانشگاه تهران، دانشگاه شهيد چمران اهواز، دانشگاه فردوسى مشهد، دانشگاه آزاد اسلامي واحدهاى شاهرود و تهران شمال، دانشگاه بين المللى امام خمينى قزوين، دانشگاه تربيت مدرس، دانشگاه اميركبير و پژوهشكده علوم زمين در مباحث زمين شناسى ايران و زمين شناسى كشورهاى همجوار همكاري دارند.
از سويى همكارى فعاليت هاى برون مرزى سازمان زمين شناسى، همواره از موضوعات مورد علاقه ايشان بوده است.
ايشان همچنين  در پروژه هايى مانند تهيه نقشه زمين شناسى جنوب شرق آسيا، همكارى با پروژه اسكاپ در زمينه حوضه رسوبى ترياس آسيا و پاسيفيك، تهيه نقشه هاى زمين شناسى و متالوژنى خاورميانه كه مسئوليت تهيه آن از طرف كميسيون نقشه هاى زمين شناسى دنيا (CGMW) به سازمان زمين شناسى ايران واگذار شده بود، شركت داشته اند و هم اكنون نيز در حال همكارى در تهيه نقشه پراكندگى مواد معدنى كشورهاي عضو اكو هستند. البته ايشان در كنار برنامه هاى آموزشى در مراكز آموزش عالى و فعاليت هاي اجرايى سازمان، از انجام مطالعات زمين شناسى در برنامه هاي عمرانى دولت نيز غافل نبوده اند. در پروژه مطالعاتى زمين شناسى براى احداث سد و نيروگاه و مطالعات بنيادي در ساخت شاهراه ها و خطوط انتقال نيرو نيز شركت داشته است. در حال حاضر هم در چند انجمن خارجى و داخلى از جمله كميسيون نقشه هاى زمين شناسى دنيا، كميته راهبردى علوم زمين يونسكو و انجمن زمين شناسى ايران عضويت دارد.
فراگيري آسان و علاقه مندى ايشان به علوم سبب شد تا با تلاشى اندك و گاه به اندازه مطالعه درسى در فاصله منزل تا دبيرستان، جزو شاگردان خوب باشد. در همين دوران بود كه به علم زمين شناسى فكر مى كرد و خود را علاقه مند اين رشته احساس مى كرد كه البته دلايل مختلفى داشت يكى اين كه به طبيعت علاقه زياد داشت و دارد. پدرش از كاركنان شركت نفت بود و توضيحات ايشان در مورد عمليات نفتى در گرايش بيشتر ايشان به اين رشته اثر گذار بود. بالاخره زمانى كه فعاليت هاى اكتشاف وزارت نفت در منطقه قم با فوران يكى از چاه هاى اكتشافى همراه بود، اين فرصت پيدا شد تا همراه پدرش آن ناحيه را ببيند و به اين باور برسد كه زمين شناسى را دوست دارد. به همين لحاظ از دو رشته مورد علاقه خود يعنى دندانپزشكى و زمين شناسى، دومى را انتخاب كرد و در كنكور مربوط به آن پذيرفته شد.
در سال هاي 1340 تا 1360 بيشتر ماموريت هاى ايشان در مناطق كويرى و بيابانى كشور بود.
كمبود وسايل نقليه مناسب و دورى راه سبب مى شد كه به طور معمول براى رفتن به مناطقى مانند كرمان و يا زاهدان سه روز در راه باشد. سختى رفت و برگشت، تعلق خاطر به كار، همراه داشتن كارشناسان خارجى كه انگيزه اى براى اقامت در تهران نداشتند، سبب مى شد گاهى ماموريت ها تا 90 روز به درازا بكشد. نداشتن تلفن در منزل سبب مى شد ارتباط به صورت مكاتبه اى باشد كه براى اين كار در نزديكترين شهر محل كارش يك صندوق پستى بود كه گاهى به آن سري مى زد تا با خواندن چند سطري از دست نوشته هاى خانواده براى چند روزى شارژ شود و بهتر بتواند گوشه اى از نقشه هاى سازمان را تكميل كند.