دكتر علي درويش زاده

دكتر علي درويش زاده
چهره ماندگار زمين شناسي ايران

در كه به رويمان گشوده مي شود، با چهره مهربان و منتظر يكي از ياران قديمي زمين مواجه مي شويم كه نگاهش از محبتي عميق و قلبش از خشنودي به خاطر چندين سال كار و زندگي در عرصه زمين شناسي ايران حكايت دارد. با آرامشي كه شايد از زمين و كند و كاو در دل آن آموخته، به بيان نظرات، خاطرات و نتايج علمي و تحقيقاتي خود در علم زمين شناسي مي پردازد. ايشان به عنوان استاد نمونه دانشگاههاي كشور از سوي وزارت علوم، پژوهشگر برتر دانشگاههاي تهران و چهره ماندگار زمين شناسي ايران انتخاب و معرفي شد و انتشار 62 مقاله علمي در مجلات معتبر داخلي و خارجي، مجري 13 طرح تحقيقاتي دانشگاه تهران، عضو پيوسته فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران، رئيس كميته زمين شناسي در حوزه معاونت پژوهشي وزارت علوم، عضو كميته برنامه ريزي آموزشي زمين شناسي شوراي عالي انقلاب فرهنگي، مدير گروه زمين شناسي دانشگاه تهران، راهنمايي پايان نامه هاي 60 دانشجوي كارشناسي ارشد و دكترا را در كارنامه خود دارد. ايشان توفيق و پيشرفت خود در زمين شناسي را مديون پروردگار خود، همت و علاقه باطني و حمايت همسرشان مي داند و اميدوار است علم زمين شناسي در ايران به مدد همت بالاي جوانان علاقه مند و توجه بيشتر مسئولان بيشاز گذشته رونق يابد. دكتر علي درويش زاده پدر علم زمين شناسي ايران، كه نام و چهره ايشان براي بيشتر كساني كه با زمين شناسي سر و كار دارند، بسيار آشناست و شايد خاطرات جذاب و به ياد ماندني از حضور در كلاسهاي ايشان و فعاليت در صحرا براي بسياري زنده شود. خوشحالم كه اين بار اين دانشمند برجسته و نام آشنا مهمان چهلمين شماره ماهنامه علوم زمين و معدن است.

● ابتدا خوانندگان ماهنامه را بيشتر با خودتان آشنا كنيد.
سال 1314 در بندر انزلي به دنيا آمدم و پس از گذراندن تحصيلات ابتدايي، دبيرستان را با كسب رتبه اول در رشته علوم تجربي در دبيرستان فردوسي انزلي به پايان بردم. در آن سالها دانشگاهها چنان وسعتي نداشت و تنها دو دانشگاه تازه تأسيس تهران و تبريز وجود داشت، به همين دليل به تهران آمدم و در كنكور دانشگاه تهران ثبت نام كردم. من واقعاً عاشق معلمي بودم و دوست داشتم معلم باشم و براي رسيدن به اين هدف و با توجه به اين كه ديپلم من نيز علوم طبيعي بود، در دانشكده علوم دانشگاه تهران در رشته زمين شناسي و زيست شناسي و در دانشكده كشاورزي امتحان دادم. سال 1337 از دانشكده علوم دانشگاه تهران در رشته زمين شناسي فارغ التحصيل شدم و همان سال به پيشنهاد استادم- دكتر يدالله سحابي- در دانشگاه تهران استخدام شدم و سال 1340 نيز موفق به اخذ فوق ليسانس زمين شناسي شدم.
پس از آن به فرانسه رفتم و از دانشگاه كلرمون فران در گرايش پترولوژي در سال 1350 فارغ التحصيل شدم و بلافاصله به ايران بازگشتم و به عنوان استاديار در دانشگاه تهران به تدريس مشغول شدم. البته سال 1367 براي فرصت مطالعاتي به اتريش رفتم و پس از آن توانستم كتاب «زمين شناسي ايران» را كه بيشتر اطلاعات آن را از كتابخانه هاي اتريش جمع آوري كردم، منتشر كنم. طي سالهاي 1355 و 1363 نيز موفق به اخذ درجات دانشياري و استادي دانشگاه تهران شدم. سال 1372 از سوي وزارت علوم تحقيقات و فناوري به عنوان استاد نمونه دانشگاههاي كشور انتخاب شدم و در دوره اول چهره هاي ماندگار نيز در سال 1380 به عنوان چهره ماندگار زمين شناسي معرفي شدم. در حال حاضر در كسوت استادي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد لاهيجان به تدريس مشغول هستم.

● چرا پس از پايان دوره دبيرستان، رشته زمين شناسي را براي تحصيل در دانشگاه انتخاب كرديد؟
پس از اخذ ديپلم در رشته طبيعي به تهران آمدم و همان طور كه گفتم تا آن موقع تنها دو دانشگاه تهران و تبريز اقدام به پذيرش دانشجو مي كردند. به دليل اين كه مايل بودم در كسوت معلمي به فعاليت بپردازم، پس از دو سال تحصيل در رشته علوم طبيعي -كه در آن زمان دو رشته زمين شناسي و زيست شناسي داراي درس هاي مشترك بود - رشته زمين شناسي را انتخاب كردم و پس از پايان دوره ليسانس، در دانشگاه تهران به عنوان دبير استخدام شدم.

● از ادامه تحصيل در فرانسه برايمان بگوييد؟
در دانشگاه تهران رتبه هاي نخست رشته مختلف، موفق به دريافت فرصت تحصيلي در خارج از كشور مي شدند. من نيز كه دانشجوي برتر رشته خودم بودم، موفق به كسب بورس دولت فرانسه براي اخذ مدرك دكتري در رشته پترولوژي شدم و پس از اتمام تحصيلاتم بلافاصله به ايران مراجعه كردم و دوباره در دانشگاه تهران به فعاليت علمي مشغول شدم. با اين كه شرايط بسيار مناسب و مطلوبي براي زندگي و ادامه تحصيل در آنجا فراهم بود، ولي من همواره ترجيح مي دادم كه در محل تولد و خاك وطنم حضور داشته باشم و از تحصيلات خود براي آباداني و آموزش به جوانان كشورم بهره ببرم.

● اگر اين امكان وجود داشته باشد كه به گذشته بازگرديد، آيا رشته زمين شناسي را دوباره انتخاب مي كرديد؟
بله، انتخاب مي كردم زيرا علاقه بسيار زيادي به زمين و تنوع ظاهري آن و تفسير طبيعت و سنگ ها و كاني ها دارم. پس از هر بار حضور در صحرا و طبيعت احساس مي كنم موضوع تازه اي ياد گرفته ام و طبيعت يك مسأله تازه را به من ياد داده است. وقتي در طبيعت با رخنمون جديدي از سنگ ها و كاني ها مواجه مي شوم، احساس مي كنم بايد به جاي حضور در كلاس و تدريس به دانشجويان، با آنها در طبيعت حضور داشته باشم و به بررسي مسائل زمين شناسي از نزديك بپردازيم. در حال حاضر نيز از حضور در كوهها و بررسي سنگ ها و كاني ها لذت مي برم و همواره در خود احساس جواني و نشاط مي كنم.

● به نظر شما چه تفاوتي در ديدگاه افراد عادي با كساني كه زمين را شناخته اند، وجود دارد؟
افراد عادي جامعه در مواجه با منظار طبيعي، كوهها و سنگها به آن چه كه در اولين نگاه با آن مواجه مي شوند، توجه مي كنند. زمين شناسان به كنكاش زمين و محيط پيرامون خود مي پردازند و نگاه سطحي و زودگذر به آن ها ندارند و در پي كشف دلايل تغيير شكل و تفسير ماهيت سنگ ها و كاني ها هستند.

● پترولوژي چيست و چه كاربردي دارد؟
علم پترولوژي به بررسي نحوه تشكيل سنگ ها و شرايط پيدايش آنها مي پردازد. گرايش من نيز آتشفشان شناسي است و از اولين كتاب هايي كه تأليف كردم، كتاب «آتشفشان شناسي» است. در واقع مي توان گفت پترولوژي و سنگ شناسي به شناخت سنگ ها، نحوه تشكيل، به وجود آمدن و سرد شدن سنگ هاي آذرين را بررسي و اين مراحل را دنبال مي كند.

● آيا پترولوژي يك علم جديد است؟
پترولوژي از زمان هاي قديم با نام «پتروگرافي» وجود داشته كه به توصيف سنگ ها مي پرداخت. پتروگرفي به شرح معمولي سنگ ها از نظر ويژگي هاي ظاهري مانند رنگ، مشخصات و اندازه دانه ها مي پردازد. ولي اگر بخواهيم چگونگي پيدايش، نحوه به وجود آمدن و انجماد سنگ ها و اين كه سنگ ها در حال حاضر در چه وضعيتي قرار دارند، بايد از علم پترولوژي كمك بگيريم.

● از چه زماني پترولوژي وارد ايران شد و چه كسي براي اولين بار اين رشته را تدريس كرد؟
زمين شناسي از زمان تأسيس دانشگاه تهران در ايران وجود داشته است. دو پروفسور فرانسوي به نام هاي آقايان فورون و ريوير در دانشكده علوم، پتروگرافي را تدريس مي كردند و پس از آن استادم دكتر سحابي آن را درس مي داد. بعدها كه درباره پتروگرافي تحقيقات دقيق تري انجام شد، به پترولوژي تغيير نام داد و پس از آن هر سنگي براي خودش شناسنامه خاصي پيدا كرد. اين شناسنامه شامل اطلاعاتي از قبيل شرايط تشكيل سنگ، عمق قرار گيري در درون زمين، چگونگي پيدايش، رنگ و شكل آن و مواد معدني موجود است كه پاسخ همه آنها در علم پترولوژي يافت مي شود.

● لطفاً درباره تأليفات و ترجمه هايي كه داشتيد، توضيح دهيد.
نخستين كتابي كه منتشر كردم «بلورشناسي» بود كه با مرحوم دكتر زرعيان از استادان دانشگاه تهران و دوست و همكارم نوشتيم و پس از آن، در سال 1358 كتاب مباني را ترجمه كرديم كه دانشگاه تهران آن را چاپ كرد. سومين كتاب من «اصول آتشفشان شناسي» بود و پس از آن كتاب ديگري در سال 1366 با عنوان «كانيها و سنگها» ترجمه كردم كه جهاد دانشگاهي آن را چاپ كرد. سال 1367 كتاب «پترولوژي تجربي و كاربردهاي آن» كه ناشر كتاب دانشگاه تهران بود، چاپ شد. همزمان كتاب ديگري با نام «ناآرامي هاي زمين» را ترجمه كردم كه به دليل زلزله خيز بودن ايران، بسيار مايل بودم با زبان ساده مردم با زلزله، مضرات و شيوه محافظت از جان خودشان و اقداماتي كه در حين رخ دادن زلزله بايد انجام دهند، آشنا شوند و بدانند ما در زلزله شناسي جهاني كجا هستيم. پس از آن كتاب «سنگ دگرگوني» من كه دانشگاه پيام نور آن را چاپ كرد نيز به عنوان كتاب سال و كمي بعد به عنوان بهترين كتاب سال دانشگاهي انتخاب شد. به جرأت مي توانم بگويم تقريباً بيشتر كتاب هايي كه نوشته ام يا به عنوان بهترين كتاب دانشگاهي انتخاب شده يا كتاب برگزيده وزارت ارشاد هستند. در مجموع تا كنون موفق به تأليف و ترجمه بيش از 18 جلد كتاب با عنوان هاي بلورشناسي، مباني زمين شناسي، اصول آتشفشان شناسي (به عنوان كتاب سال جمهوري اسلامي ايران)، زمين شناسي ايران، كاني ها و سنگ ها پترولوژي تجربي و كاربردهاي آن، ناآرامي هاي زمين، ماگما و سنگهاي ماگمايي، سنگ شناسي دگرگوني، آتشفشان شناسي، زمين شناسي پوسته اقيانوسي، چينه شناسي، دگرگوني و ماگماتيسم ايران، آتشفشان ها و رخساره هاي آتشفشاني و سنگ شناسي آذرين شده ام.

● فكر مي كنيد رشته زمين شناسي در ايران چه كمبودهايي دارد؟
من و همكارانم علاقه داريم كارهاي تحقيقاتي را در سطح بالا انجام دهيم و اين سطح نيازمند كارهاي آزمايشگاهي است كه متأسفانه در ايران وجود ندارد. مثلاً فرض كنيد براي رساله دكترا بايد يك سري آناليزهاي ايزوتوپي انجام شود كه ما در ايران نداريم و به محض اين كه اسم ايزوتوپ مي آيد، مسائل هسته اي و تعيين سن يك نمونه به ميان مي آيد و كشورهاي خارجي احساس مي كنند ايران در حال تحقيق درباره مواد غيرمجاز است و به همين دليل مانع انجام آزمايش مي شوند. بنابراين وسايل آزمايشگاهي كه مورد نياز ما براي انجام مطالعات زمين شناسي است در اختيارمان قرار نمي گيرد. البته اين مشكلات بيشتر در سطح دانشجويان دكترا وجود دارد و در دوره فوق ليسانس مشكل كمتر است و دانشجويان مي توانند تحقيقات لازم را انجام دهند اما در سطح دكترا، دانشجويان براي تكميل طرح هاي خود، بايد يك مقاله در خارج و در سطح بالا چاپ كنند كه به امكانات و ابزارهاي آزمايشگاهي نياز دارد كه در ايران وجود ندارد.

● شما را پدر علم زمين شناسي مي دانند چقدر با اين عنوان موافقيد؟
بعد از 8 سال تحقيق براي نوشتن روي كتاب «زمين شناسي ايران»، سال 1370 موفق به انتشار آن شدم و بسياري از محققان و دانشجويان از آن به عنوان يك كتاب مرجع ياد مي كنند و شايد به اين دليل مرا به عنوان پدر علم زمين شناسي ايران مي شناسند. چون قبل از من در اين حجم كتابي در اين زمينه نوشته نشده بود. احساس مي كنم وقتي در جلسات و جاهاي مختلف از من به عنوان پدر زمين شناسي ايران ياد مي كنند، مسئوليتم سنگين تر مي شود.

● نظر شما درباره علم زمين شناسي به عنوان يكي از علوم پايه كشور و ميزان توجه مسئولان به آن چيست؟
همان طور كه گفتيد زمين شناسي به همراه علوم ديگري از جمله شيمي، فيزيك، رياضي و زيست شناسي به عنوان علوم پايه محسوب مي شوند كه بايد در رأس امور آموزشي ما قرار گيرند. زيرا زمين جايي است كه همه احتياجات ما را برآورده مي كند و همين امر توجه بيشتر مسئولان رده بالاي كشور را طلب مي كند. علم زمين شناسي در ايران بسيار جوان است و سال 1957 شركت ملي نفت ايران، نخستين نقشه زمين شناسي را براي شناسايي مناطق داراي پتانسيل نفت تهيه كرد. اگر نگاهي به جايگاه اين علم در دانشگاههاي كشور داشته باشيم، متوجه خواهيم شد اين رشته بسيار نوپاست و پس از تأسيس دانشكده علوم دانشگاه تهران در سال 1315، گروه زمين شناسي در سال 1342 اقدام به جذب دانشجوي زمين شناسي كرد كه البته بيشتر دانش آموختگان و استادان آن دوره، از دانشگاه هاي كشورهاي خارجي فارغ التحصيل شده بودند. در حال حاضر استادان پيشكسوت به همراه جوان ترها در پي پربار كردن علم زمين شناسي در كشورمان هستند، تا همپاي كشورهاي پيشرفته دنيا در اين دانش پيشگام باشند.

● زمين شناسي ايران را با كشورهاي همسايه چگونه مقايسه مي كنيد؟
خوشبختانه ايران در بخش مطالعات زمين شناسي نسبت به كشورهاي خاورميانه پيشرفت قابل توجهي داشته است. البته پيشرفت دو كشور هندوستان و پاكستان به خاطر شرايط و امكانات گسترده اي كه در اختيار داشته اند، شايد بيشتر از كشورهاي اطراف است ولي ايران نيز با وجود نوپا بودن و شرايط سخت پس از جنگ و برخي تحريم هاي موجود، توانسته همگام با فناوري ها و پيشرفت هاي روز دنيا حركت كند. خوشبختانه در حال حاضر به دليل شرايط مناسب موجود در ايران، انگيزه زيادي براي توسعه مناسبات معدني و زمين شناسي در كشور وجود دارد و بايد به آينده زمين شناسي كشور اميدوار بود.

● فعاليت هاي سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور درباره انجام مطالعات پايه و تهيه نقشه هاي زمين شناسي چگونه ارزيابي مي كنيد؟
در ابتدا بايد بگويم سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني ايران مديون زحمات بي دريغ و شبانه روزي مرحوم مهندس خادم است كه با جديت به توسعه فعاليت هاي علمي و تحقيقاتي در اين مجموعه توجه داشت. در حال حاضر سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور يكي از افتخارات علمي ايران است كه بايد گفت در بخش زمين شناسي و اكتشافات مواد معدني بسيار خوب عمل كرده است. ابتدا دانشمندان و محققاني مثل آقايان اشتوكلين، روتنر، گانسرو... كه از سوي سازمان ملل مامور فعاليت در ايران بودند، به توسعه اين علم كمك فراواني كردند و زمين شناسان ايراني در كنار آنها آموخته ها و اطلاعات جامع و ارزنده اي كسب كردند. آن زمان سازمان مشغول تهيه نقشه هاي يك ميليونيم و يك دويست و پنجاه هزارم بود و زمين شناسي از جمله آقايان هوشمندزاده، صدرزاده، سبزه اي، افتخارنژاد، علوي و ... به تهيه آنها مي پرداختند كه بايد اعتراف  كرد نقشه هاي تهيه شده در آن زمان، يكي از ارزنده ترين دستاوردهاي سازمان در دوران اوليه تأسيس بوده است.
متأسفانه در حال حاضر بسياري از نقشه هاي تهيه شده در مقياس هاي گوناگون، با آنچه روي زمين وجود دارد، تطابق ندارد. شايد بتوان گفت در حال حاضر، كيفيت نقشه ها فداي كميت آنها شده و سازمان در بسياري موارد تنها به توسعه تعداد نقشه هاي زمين شناسي تهيه شده، توجه دارد و از كيفيت آنها غافل مي مانند. به خاطر دارم در گذشته كارشناسان نسبت به تهيه صحيح نقشه هاي زمين شناسي حساسيت فوق العاده اي داشتند و در صورتي كه پس از مراجعت از صحرا احساس مي كردند برخي داده ها با مشكل مواجه هستند و از قابليت مورد نظر برخوردار نيستند، مجدداً به محل مورد نظر مراجعه و نسبت به برداشت نمونه ها و انجام مطالعات زمين شناسي اقدام مي كردند. اين در حالي است كه طي سال ها، تعهد و انگيزه كارشناسان نسبت به سال هاي گذشته به دلايل مختلف كاهش يافته كه همين مسئله موجب تهيه نقشه هاي زمين شناسي با خطاهاي گوناگون و كيفيت پايين و عدم تطابق با استانداردهاي بين المللي مي شود. نقشه هايي كه آقايان دكتر لطفي، دكتر امامي، دكتر ارژنگ روش، دكتر قرشي، دكتر بربريان، دكتر نوگل و بسياري افراد ديگر تهيه كرده اند، براي زمان فعلي نيز بسيار قابل استناد هستند. كارشناساني كه طي سال هاي گذشته به انجام امور زمين شناسي مي پرداختند، از لحاظ فكري و شغلي در امنيت و آرامش خاطر به سر مي بردند، بنابراين همه تمركز ذهني آنها متوجه انجام مطالعات خود به بهترين نحو بود. متأسفانه در زمان فعلي مسائل روزمره و مشكلات زندگي به قدري براي كارشناسان دلمشغولي ايجاد كرده كه آنها تنها به فكر اتمام كار و مأموريت خود هستند.

● تعامل سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور به عنوان متولي تهيه نقشه هاي زمين شناسي با دانشگاه ها را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسياري از كارشناسان و زمين شناساني كه در گذشته در اين مجموعه فعاليت مي كردند يا هنوز مشغول به كار هستند، جزو نخستين دانشجويان دوره زمين شناسي بودند كه من به آنها تدريس مي كردم. در حال حاضر هنوز هم من به عنوان، دانشگاه با آنها كه در رأس امور زمين شناسي مشغول به كار هستند، ارتباط دارم. ارتباطات در گذشته بسيار مستحكم تر از زمان فعلي بود و دانشجويان رشته زمين شناسي با علاقه و ميل شديدي به سازمان مراجعه مي كردند و در صورتي كه در آنجا مشغول به كار مي شدند، همواره با استادان خود در ارتباط بودند. دانشجويان نيز با فضاي اين مجموعه و فعاليت هاي جاري آن آشنايي كامل داشتند. در حال حاضر علاوه بر اين كه آمار دانشجويان زمين شناسي در دانشگاه هاي مختلف به طور چشمگيري افزايش يافته، بيشتر آنها با سازمان زمين شناسي كشور آشنايي چنداني ندارند و نسبت به مجموعه اي كه به طور كامل مرتبط با رشته تحصيلي آنها در حال فعاليت است، آگاهي كسب نمي كنند.

● علم زمين شناسي در زندگي انسان ها چه نقشي دارد و چرا مردم نسبت به اين علم آگاهي داشته باشند؟
در جهان امروز، كشوري ثروتمند است كه منابع طبيعي غني دارد و خود در اكتشاف، استخراج و بازار فروش آن نقش اصلي را به عهده مي گيرد. به همين دليل اعتقاد دارم براي خودكفايي بايد سرزمين خود را بشناسيم و از حوادث زمين شناسي آن آگاه باشيم. به طور مثال چون پس از هر مرحله خشكي زايي، امكان ايجاد بوكسيت، خاك نسوز، منگنز و تيتان وجود دارد، لذا بايد فازهاي مهم كوهزايي ايران را به دانشجويان ياد داد. يا با توجه به اين كه اورانيوم و طلا در سنگ هاي آذرين اسيد و كروم و پلاتين در سنگ هاي فوق باريك متمركز مي شود يا مس در شرايط زمين شناسي خاص و در نتيجه دگرساني هاي ويژه به وجود مي آيد، پراكندگي اين سنگ ها و دگرساني آنها را در پهنه ايران زمين مورد توجه قرار گيرد. در نهايت ما بايد گسل هاي زلزله خيز كشور را به طور دقيق بشناسيم و به هموطنان خود معرفي كنيم و از دولت بخواهيم از سكونت مردم در مناطق خطر جلوگيري كند يا ست كم در شهرهاي زلزله خيز، نكات ايمني در ساختمان سازي رعايت شود. بايد به خاطر داشته باشيم همه احتياجات ما از زمين به دست مي آيد و اين زمين است كه مهربانانه هر آنچه درون خود دارد، در اختيار انسان ها براي ايجاد يك زندگي راحت تر قرار مي دهد. اقتصاد هر كشور به طور مستقيم به زمين آن بستگي دارد. همان طور كه گفتم، اگر كشورها زمين خود را بشناسند و استفاده مناسبي از آن داشته باشند، رفاه و آسايش بيشتري براي شهروندان خود به ارمغان خواهد آورد.

● به نظر شما زمين شناسي ايران مديون چه كساني است؟
وقتي من به عنوان دانشجوي رشته علوم طبيعي در دانشگاه تهران به تحصيل پرداختم، زمين شناسي رشته مستقلي به حساب نمي آمد. اين رشته در سال 1342 از زيست شناسي جدا شد و به صورت يك رشته مستقل در آمد. در آن دوره من و همكلاسي هايم به عنوان نخستين فارغ التحصيلان زمين شناسي محسوب مي شديم و افرادي از جمله مرحومان دكتر سحابي، دكتر فرشاد، دكتر افشار و دكتر دهقان كه خودشان تحصيل كرده هاي خارج از ايران بودند. به ما تدريس مي كردند. در ادامه استادان و پيشكسوتان ديگري اين راه را ادامه دادند و به توسعه علم زمين شناسي در دانشگاه ها و سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور همت گماشتند.

● از احساس دروني اتان زماني كه در دل كوه ها و طبيعت و به دور از هياهوي شهري و ديگر انسان ها قرار داريد، بگوييد.
زمين شناسان بايد زمين شناسي را از زمين ياد بگيرند نه از درون كتاب ها و جزوه ها. البته ياد گرفتن مطالب تئوري نيز بسيار مهم است، ولي براي يادگيري عملي مسائل زمين شناسي بايد در طبيعت حضور داشت و صداي طبيعت را كه با انسان صحبت مي كند، شنيد تا به رموز موجود در آن پي برد. زمين شناسي كه به دور از هياهوي روزانه در طبيعت حضور مي يابد، با تمام حواس خود به رازهايي پي مي برد كه در شرايط عادي و درون شهر به آن نخواهد رسيد. من همه نقاط ايران را كاويده ام و نقطه نقطه اين سرزمين را مي شناسم و از همه پديده هاي زمين شناسي و اشكال مختلف موجود در آن آگاهي دارم. در حال حاضر اگر به همراه خانواده در طبيعت حضور داشته باشم و در سويي دريا و سوي ديگر كوه ها و دشت قرار داشته باشد، ناخودآگاه به سوي كوه هدايت مي شوم و مايلم كه روي زمين حاضر شوم و پديده هاي مختلف موجود در آن را بررسي كنم. در همين لحظات است كه پي به قدرت بيكران خداوند مي برم و از عظمت خلقت او در زمين شگفت زده مي شوم.

● قدري از خانواده خود و از برخورد آنها با يك همسر و پدر زمين شناس كه مدتهاي طولاني از او دور بوده، برايمان توضيح دهيد.
خانواده ام خوشبختانه همواره شرايط مرا درك كرده اند و سعي داشته اند شرايط كاري را به بهترين نحو براي من مهيا كنند. روزها و ماههاي طولاني بود كه من به دور از همسر و فرزندانم براي مطالعات زمين شناسي در كوهها و صحراها به سر مي بردم و زماني هم كه به منزل باز مي گشتم، در اتاقم مشغول تكميل مطالعات و تهيه گزارش هاي مربوط به آن بودم. تنها مسئله اي كه ما را در كنار هم نگه مي داشت، فداكاري و قدرت فهم و درك بالاي همسرم بود كه باعث مي شد من با خيال راحت به فعاليت هاي علمي و تحقيقاتي خود برسم. امسال روز صنعت و معدن از طرف رئيس جمهور و وزير صنايع و معادن لوح تقدير و يادبودي برايم ارسال كردند كه همين امر موجب تشويق مي شود اما به خاطر روحيه خاصي كه دارم، همواره از مصاحبه با مطبوعات و رسانه ها گريزان هستم.

● چه توصيه اي به جوانان علاقه مند به تحصيل در رشته زمين شناسي  و مسئولان كشور داريد؟
متأسفانه در حال حاضر قشر گسترده اي از زمين شناسان تحصيل كرده، بيكار هستند و اگر هم بتوانند در شغلي مرتبط با رشته خود مشغول به كار شوند، انگيزه چنداني براي خوب كار كردن و داشتن تعهد لازم در كارشان ندارند. دانشجويان بايد با اطلاعات و انگيزه كافي وارد اين رشته شوند زيرا سختي ها و مشكلات كاري موجود در آن باعث فرار بسياري از دانشجويان از فعاليت در اين عرصه مي شود. مسئولان كشور نيز بايد شرايط و امكانات لازم را براي تحصيل اين قشر از جامعه مهيا كنند و تجهيزات آزمايشگاهي و تحقيقاتي را براي آنها بيش از گذشته فراهم كنند. بايد بدانيم زمين شناسان و دانشجويان جوان ما چيزي كمتر از كارشناسان كشورهاي خارجي ندارند و اگر امكانات و تجهيزات بيشتري در اختيارشان قرار گيرد، به جرأت مي توان گفت در بسياري از موارد از كارشناسان ديگر كشورها نيز برتر خواهند بود. از سويي، سرمايه گذاري دولت در بخش زمين شناسي و اكتشافات معدني براي دستيابي به توسعه پايدار و تحقق خودكفايي كامل در كشور بايد گسترش يابد تا نسل جوان زمين شناسي و معدني كشور بيكار نماند.

● سخن آخر؟
ضمن تشكر از شما جوانان كه به فكر قديمي ها و پيشكسوتان رشته هاي مختلف هستيد، مايلم اعتراف كنم كه بسيار خرسندم كه در حال حاضر در مقامي قرار دارم كه از نظر خانواده، اجتماع و جامعه دانشگاهي مقبول و مناسب است و همين مسأله باعث خرسندي و افتخار من است كه توانستم علاوه بر دستيابي به آرزوهاي شغلي و اجتماعي خود، براي جامعه نيز مفيد باشم و اميدوارم همه علاقه مندان نيز در اين عرصه به بالاترين نقطه هاي موفقيت دست يابند.

منبع : ماهنامه علوم زمين و معدن، شماره 40

دريافت فايل PDF