كانسارهاي معدني فلزي و غير فلزي
نويسنده : واصف بابازاده
مترجم : مهندس ايوب قديرزاده – رقيه عاصم
تاريخ چاپ : چاپ اول پاييز 1383
ناشر: سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور
باتوليت بزرگ و مركب اردوبار – مهري – قره داغ به مساحت تقريبي 1500 كيلومتر مربع در دوسوي رودخانه ي ارس در خاك هاي جمهوري آذربايجان، ارمنستان و ايران واقع گرديده است. با توجه به تشابهات زمين شناسي منطقه ي ارسباران – قره داغ با سرزمين هاي شمالي رودخانه ي ارس تبادلات اطلاعات زمين شناسي و معدني كشور با كشورهاي جمهوري آذربايجان و ارمنستان لازم و ضروري به نظر مي رسد. لذا براي آشنا شدن با زمين شناسي – معدني شمال رودخانه ي ارس مطالعه ي كتاب مذكور كه در آن به تعدادي از كانسارهاي شمال رودخانه ي ارس پرداخته توصيه مي گردد. اين كتاب در 42 فصل تنظيم گرديده كه در 6 فصل نخست به تعريف مواد معدني، ساختمان، تركيب و شكل گيري كانسارهاي مواد معدني و همچنين به تعريف كانسارهاي ايندوژن، اگزوژن و متامورفوژن پرداخته است. از فصل 7 تا 26 به كانسارهاي فلزي و از فصل 27 به بعد به كانسارهاي غير فلزي اشاره شده است.
بديهي است اينگونه كتاب ها اطلاعات جامع و كاملي از زمين شناسي – معدني شمال رودخانه ي ارس در اختيار علاقه مندان و دانش پژوهان علوم زمين قرار مي دهد و مي تواند الگويي مناسب براي كارهاي اكتشافي در جنوب رودخانه ي ارس باشد.
ماهنامه علوم زمين و معدن شماره 08
فرهنگ منابع و ذخاير معدني
تأليف : عليجان آفتابي – مهندس مجتبي انوري
ناشر: نقش گستران بهار- 1384 تهران
ضرورت تهيه كتاب هاي مرجع بر كسي پوشيده نيست، چرا كه كار پژوهشگران را آسان مي سازد. كتاب جامعي كه شامل واژه ها و مفاهيم (منابع و ذخاير معدني) با تعريف دقيق علمي هر يك باشد، تا كنون كمتر به فارسي نوشته شده و مرجه كامل و معتبري از معاني اين واژه ها براي دانش پژوهان اين رشته و ديگر علاقه مندان وجود نداشته است. هدف از تأليف اين فرهنگ، شناساندن واژه ها و مفاهيم مربوط به منابع و ذخاير معدني شامل كاني شناسي، سنگ شناسي، ژئوشيمي، زمين شناسي اقتصادي، زمين شناسي معدني، اقتصاد مواد معدني، فلز زايي – كاني زايي و تعريف دقيق توصيفي براي آنها است.
سنگ هاي آذرين پتاسيم دار
و كانسار سازي طلا - مس همراه با آنها
تاليف: دانيل مور – ديويد آي.گرو
ترجمه: حبيبه عطاپور
سنگ هاي آذرين پتاسيم دار به دليل ژئوشيمي خاص خود به عنوان بخشي از اساس پترولوژي آذرين توجه بسياري از پترولوژيست هاي دنيا را به خود جلب كرده استو هنوز بسياري از دانشمندان علوم زمين سنگ هاي مزبور را به عنوان نوادر پترولوژيكي با منشا سنگي مبهم در نظر مي گيرند.
اين كتاب ويژگي هاي ژئوشيميايي و پترولوژيكي خانواده سنگ هاي آذرين پتاسيم دار را بازنگري كرده و موقعيت هاي تكتونيكي مختلف مربوط به آنها را مورد بررسي قرار مي دهد. نويسندگان در صدد برآمده اند با بازنگري، رده بندي جديدي بيابند تا اختلاف ژئو شيميايي مجموعه هاي آذرين پتاسيم دار كاني زا را روشن سازد. بسياري از كانسار هاي مس – طلاي پورفيري و طلاي اپي ترمال توسط سنگ هاي غني از پتاسيم در بر گرفته مي شوند بنابراين كتاب حاضر تنها جهت استفاده آموزشي سنگ شناساني كه بر روي سنگ هاي قليايي مطالعه مي نمايند محدود نمي شود بلكه به زمين شناسان اكتشافي كه در پي جويي كانسارهاي مس – طلاي پورفيري و يا طلاي اپي ترمال در محيط هاي جديد يا قديم زمين شناسي مشغولند نيز مربوط مي گردد.
اكتشاف ذخاير معدني
مواد معدني اساس مستحكم و پايه استوار صنايع را در كشور تشكيل مي دهند. سرزمين ايران با عنايت به قرار داشتن در پنجره تكتونيكي پالئوتتيس و نئوتتيس و فعاليت هاي ماگمايي، دگرگوني و محيط رسوبي مناسب از پتانسيل مواد معدني فلزي و غير فلزي بسيار خوبي برخوردار است. ذخاير كشف شده و در حال بهره برداري در مقايسه با وسعت و پتانسيل ايران بسيار اندك است. بهره گيري از دانش نوين در اكتشاف ذخاير معدني ضمن كاهش زمان و هزينه هاي اكتشاف درصد موفقيت را نيز افزايش مي دهد. اين كتاب بر اساس تجربيات چندين ساله و با توجه به اهميت استفاده از مدل هاي مختلف كه در اكتشاف ذخاير معدني نقش بسيار مهم دارند، تأليف شده و داراي هشت فصل است.
فصل اول به تكتونيك صفحه اي و اكتشاف اختصاص دارد. جايگاه تكتونيك يكي از مهمترين و شايد اولين معيار براي پي جويي يك ماده معدني و انتخاب مناطق مناسب براي اكتشاف در مقياس جهاني و كشوري است. در فصل دوم مدل هاي پترولوژيكي و كاني سازي بررسي شده است. پس از پيدا كردن محيط تكتونيكي مناسب، بايد به پترولوژي سنگ هاي منطقه توجه كرد. هر كانسار مدل پترولوژيكي خاص خود را دارد؛ مثلا كانسارهاي مس پورفيري با سنگ هاي مونزونيتي، مونزوديوريتي و گرانوديوريتي كالك آلكالن كشف شده اند. ذخاير ارتوماگمايي (مثل كروميت، مگنتيت، ايلمنيت و عناصر گروه پلاتين) هم زمان با سيليكات ها و در دماهاي بالا تشكيل شده و در سنگ هايي مثل پريدوتيت ها، پيروكسنيت ها و ... يافت مي شوند. فصل سوم تا ششم به آلتراسيون، ماهواره و اكتشاف ژئوشيميايي اختصاص دارد. آلتراسيون، ساده ترين، ارزانترين و مناسب ترين وسيله در اكتشاف مواد معدني است. ماهواره هاي لندست ETM+7 و ASTER در اكتشاف منابع معدني و بسيار مفيد و موثر واقع شده اند. اكتشافات ژئوشيميايي بخش مهمي از اكتشاف ذخاير معدني را به خود اختصاص مي دهد. عوامل موثر و علت تشكيل زون بندي ژئوشيميايي در كانسارهاي مختلف مورد بحث قرار گرفته و به طريق علمي اين موضوع پاسخ داده شده است. فصل ششم تا نهم به اكتشافات ژئوفيزيكي، مدل ها و طرح اكتشاف پرداخته است. امروزه روش هاي ژئوفيزيكي در اكتشاف مواد معدني و انتخاب محل هاي مناسب براي اكتشاف امري متداول به شمار مي رود. روش هاي ژئوفيزيكي روش هاي گران قيمتي هستند. در دو مرحله از اكتشاف مواد معدني مي توان از روش هاي ژئوفيزيكي استفاده كرد: اول ژئوفيزيك هوايي كه در مقياس ناحيه اي استفاده مي شود و دوم ژئوفيزيك زميني كه براي پيدا كردن محل دقيق ذخيره پنهان، شكل، گسترش و عمق از آن كمك گرفته مي شود.
E-mail : info [at] gsinet [dot] ir