نويسنده : اشرف‌پور، اسماعيل؛ عليرضايى، سعيد؛ انسدل، کوين
مرجع : فصلنامه علوم زمين، شماره 71، صفحه: 129-136
سال انتشار : 1388

چکيده :

محدوده طلاى ارغش در بخش خاورى زون سبزوار واقع است. پى‌سنگ اين زون‌،� شامل سنگ‌هاى دگرگونى پرکامبرين و رسوبات بر‌قاره‌اى پالئوزوييک و مزوزوييک است. پى‌سنگ به وسيله کمپلکس‌هاى افيوليتى کرتاسه بالايى و سنگ‌هاى آذرين و رسوبى ترشيرى پوشيده مى‌شود. محدوده ارغش شامل پنج سامانه رگه‌اى طلا (Au-I تا Au-V) و يک رگه‌ حاوى Sbاست که در سنگ‌هاى آتشفشانى سيليسى تا حدواسط، توف، گرانيت و ديوريت ترشيرى وجود دارند. شديدترين دگرسانى به فاصله يک تا پنج مترى حاشيه رگه‌ها محدود مى‌شود که غالباً شامل آرژيليک شديد است. اين دگرسانى توسط دگرسانى آرژيليک يا پروپيليتيک ضعيف تا متوسط در بر گرفته مى‌شود. کانه‌زايى به طور عمده به صورت رگه‌اى صورت گرفته است. ميانگين عيار طلا در رگه‌ها 7/0 گرم در تن است. پيريت کانى سولفيدى اصلى در کانسنگ هيپوژن و شامل چهار نسل مختلف است:� 1) پيريت بى‌وجه تا وجه‌دار و ريزدانه تا درشت‌دانه (Py-I) که عموماً در زمينه کوارتز رگه‌ای پراکنده است و به صورت محلى با کانى‌هايى مانند کالکوپيريت، مارکاسيت، تتراهدريت-تنانتيت و آرسنوپيريت همراه است. ذرات طلاى آزاد همراه با اين نسل از پيريت تشکيل شده‌اند؛� 2) پيريت فرامبوييدى (Py-II) که تا 960 گرم در تن طلا دارد؛� 3) رورشد‌ى‌هاى پيريت آرسنيکى (Py-III) بر روى پيريت‌ وجه‌دار تا بى‌وجه نسل اول. اين نسل از پيريت تا 1980 گرم در تن طلا دارد. طلا در ساختار پيريت فرامبوييدى و آرسنيکى مى‌تواند به صورت ذرات نانوى طلا و محلول جامد ناپايدار وجود داشته باشد؛� 4) پيريت عقيم، بى‌وجه، پرکننده شکستگى و تأخيرى (Py-IV). فرايندهاى سوپرژن باعث اکسيدشدن انواع پيريت به اکسيدها و هيدروکسيدهاى آهن در بالاى سطح ايستايى شده‌اند. دماى همگن شدن ميانبارهاى سيال موجود در کوارتز، غالبا در محدوده دماى 285-279 درجه سانتى‌گراد قرار مى‌گيرد. دماى ذوب يخ از 1/0- تا 2/3- درجه سانتى‌گراد متغير است که منطبق بر شورى بين 2/0 تا 3/5 درصد وزنى معادل NaCl است. دماى همگن شدن ميانبارهاى سيال موجود در کلسيت بين 313-169 درجه سانتى‌گراد و شورى آنها بين 7/0 تا 9/1 درصد وزنى معادل NaCl است. شورى سيال‌ها به طور کلی پايين است و اين امر توسط کانى‌شناسى کانسنگ و محتوى فلزى آن نيز تأييد مى‌شود. روند دماى همگن شدن- شورى، با ترکيبى از فرايندهاى جوشش يک سيال غنى از گاز و نيز آميختگى (رقيق شدن) يک سيال شورتر و داغ‌تر با سيالى با شورى و دماى پائين‌تر سازگار است. نهشت طلا در اثر اين فرايندها و همين طور واکنش سيال‌های کانه‌دار با کمرسنگ‌ها صورت گرفته است. ويژگى‌هاى زمين‌شناختى، بافت کانسنگ، کانى‌شناسى کانسنگ و دگرسانى و داده‌هاى دماسنجى ميکروسکوپى بيانگر کانه‌زايى از نوع اپى‌ترمال تيپ فلزات قيمتى با سولفيدى‌شدن پايين است.

نمايه‌ها : طلا