نويسنده : هيهات ، محمد رضا
مرجع : همايش شناخت توانمنديهاي معدني شرق ايران
سال انتشار : 1378

چکيده :
دانسته هاي ما از راستا وميزان نسبى تنش معاصر در بخش شكننده پوشه بالايى از ديدگاه علمى وكاربردى، بويژه در زمينه كاهش خطرات زمينلرزه اى، پيش بينى جريانات زير زمينى وآگاهى از سازوكار شكتگى ها بخصوص گسله ها و درزه هاي مختلف، از اهمبت ويژه اى برخوردار است.
بسياري از مواد معدنى به شكل رگه اي يافت مي شوندكه در حقيقت همان شكستگى ها هستد كه ازاين كانسارها پر شده اند بنابراين جستجوى مناطقى كه شديدا داراى شكستگى اند يا محل تلاقى گسله ها موقعيت درزه هاي پرشده و دايكهاي يك گستره همه از مواردي است كه ما را در جستجوي مواد معدنى يارى مى كند، ارتباط تنگاتنگ ميان وصعيت اين ساختارها با ميدان تنش موجب شده تا بيش از پيش رگه هاي بظاهر نامنظم درهم را شناخته ودر مواردي كه با چندين نسل از اين رگه ها روبرو هستيم آنها را در غالبى علمى بررسى نموده: به نظم آنها پي ببريم. نوشتار كنونى چكيده وار پژوهشى است كه در راه دستيابى به ويژگيهاى هندسى وجنبشى ساختار هاي اصلى گستره اي به وسعت1200 كيلومتري مربع در شمال بيرجند انجام شده است.
منطقه مورد بررسي در شرق كشور و در قلمرو ايران مركزي واقع است. اين گستره در محل برخورد زير پهنه سيستان و زير پهنه لوت كه با هم ارتباط پنجه در پنجه دارند، قرار دارد.
- يايه بررسى هاي انجام شده ساختارهاى اصلى گستره به دو دسته چين ها و شكستگيها تقسيم مى شوند. كه چينها از گونه تنگ و بسته هستندو در بررسى شكتگيها در دو دسته گسله ها ودرزه ها كه به درزه هاي مرتبط با چين خوردگي و درزه هاي وابسته به پهنه هاي برشى تقسيم مي شوند، سعى در تعيين ساز و كار گسله ها وروندشان و در مورد درزه ها تفكيك آنها بوده است. گسله ها با ساز و كار راستالغز راست بر بيشترين نقش را در دگرشكلى گستره به عهده داشته اند و بيشترين جابجايي در شول اين گسله ها از محاسبات نتيجه شده است. اين گسله ها به صورت سرشاخه هايي از گسله هاي شمالي_ جنوبى زير پهنه سيستان هستندكه وارد لوت مي شوند.
5 روند عمده شكستگيهاي گستره با شكستگيهاى قلمرو ايران مركزى همخوان است. ميانگين تنش بيشينه در راستاي N38 است و آشفتگي هاي مختلف سوي تنش در بخشهايى كه تغييرات ژئولوژى و شدت شكستگي وجود دارد ديده مى شود.
گواههاي ريخت زمين ساختى و لرزه خيزى بر جنبايى ساختار ها و پويايى گستره مورد بررسي تأكيد دارند و اين موضوع را تأييد مي كنند.
نمايه‌ها : زمين شناسي ساختماني