نويسنده : اشرفي،مهناز
مرجع : مجموعه مقالات هشتمين سمينار براي پيش بيني زلزله
سال انتشار : 1373

چکيده :
صاحبنظران به اين نكته اعتراف دارند كه هنوز نمي توان از وقوع سوانح طبيعي جلوگيري نمود. به ناچار بايستي در صدد اقداماتي جهت كاهش آسيب پذيري و بدنبال آن راههاي امداد سريع و بازسازي اصولي و موفق بر آمد. در اين راستا بر آن شديم تا با نگرشي به بازسازيهاي انجام شده در سالهاي اخير در چهار شهر از كشور ايران به بررسي نكات مثبت و منفي بازسازي پرداخته، خطاها را بشناسيم، بيراهه رفتن را مشخص نمائيم و از دل تمام آنها اصول اساسي را كه در برخورد با بازسازي يك شهر به طور عام و يك شهر زلزله زده به طور خاص مطرح مي شود، بيرون كشيده، راهنمايي را ارائه دهيم براي شهرهاي آينده و بازسازيهاي آتي، چرا كه مهمترين مشكلي كه تا كنون در زمينة بازسازي مطرح بوده است و تمام مسائل ديگر را تحت الشعاع خود قرار داده، مسئله زمان است و لزوم تسريع در امر خانه سازي و در بسياري از موارد حتي قربانيان اين مسئله يعني خود مردم نيز منافع آني را به منافع آتي ترجيح مي‌دهند و بسيار اتفاق افتاده است كه آينده اي طولاني را فداي حالي كوتاه كرده اند پس لازم است براي اجتناب از تصميمها، برنامه ريزي ها و نهايتاً طراحي و ساخت و سازهاي عجولانه قبل از هر چيز سعي نمود اصول كلي و كاربردي در برخورد با شهري كه كاملاً ويران شده و تمام تلاشها بر آن است كه سريعا شهر ديگري جايگزين ويرانيها گرداند را شناخت تا در مواقع ضروري بدون فوت وقت آنها را بكار گرفت و در كمترين زمان ممكن كار بازسازي شهر به شكل منطقي و اصولي و با نگرش واقع بينانه و در عين حال همراه با ديد آينده نگر به مسائل آن طور كه شايسته است به پايان رسد، نه اينكه پس از گذشت چند صباحي از سانحه و اسكان سريع ساكنين، دست به گريبان مشكلاتي شده كه حل آنها بسيار سخت تر از مشكلات زمان وقوع حادثه بوده و در مواردي حتي كاملاً اين معضلات لاينحل مي‌گردند. بدين ترتيب يك سانحه چندين فاجعه بوجود مي آورد. در اين مقاله سعي شده اصول كلي اوليه در برخورد با ساخت و سازهاي شهر بعد از زلزله، از اسكان موقت گرفته تا اسكان دائم، را بر شمرده و بر هر يك از اين اصول نمونه هاي موردي از شهر فردوس را افزوده بدين وسيله بر اصول فوق مهر تاييد زنيم. سوالاتي كه در اين زمينه مطرح مي گردد و با توجه به تجارب شهرهاي مورد بررسي بايد براي آنها جوابهاي روشن و منطقي پيدا نمود از اين جمله اند:
1- نحوة برخورد با اسكان موقت به چه شكلي بايد باشد و عدم برخورد صحيح با اين مسئله چه آثار سوئي ببار خواهد آورد؟
2- مكان فعلي شهر چگونه انتخاب شود و نقش مردم در اين ميان تا چه حد مي‌توان مفيد باشد؟
3- نحوة برخورد صحيح با مسكن دائم چگونه بايد باشد و در اين بين چه مسائلي به صورت كليدي مطرح هستند و اهميت خاص دارند نحوة واگذاري مسكن به مردم چگونه بايد باشد و در صورت عدم توجه به نكات لازم آثار سوء آن چگونه خواهد بود و در همين مقوله نقش بسيار مهم سنت اهالي و نيز سنت ساخت بنا توسط مردم اهميت ويژه پيدا مي‌كند، چرا كه هر چقدر هم مسائل ايمن سازي شهر در شبكة ارتباطي، فضاهاي باز، ساخت كاربريها بخصوص كاربريهاي با اهميت زياد توسط مسئولين امر در نظر گرفته شود، ولي از آنجائيكه قسمت اعظم كالبد شهر را بناهاي مسكوني در بر گرفته اند و به طور مثال انبوه اين واحدها هستند كه جداره يك معبر را تعريف مي‌كنند و يا يك فضاي باز را شكل مي‌بخشند و يا به انحاء گوناگون با كاربريهاي مختلف همجوارند لزوم توجه جدي به امر خانه سازي اهميت پيدا خواهند كرد. بنابراين در صورت عدم توجه به سنت زيست و نيز سنت ساخت و سازها به مرور زمان با مشكلات عديده اي روبرو خواهيم شد كه مي توانند تمام جنبه هاي مختلف شهري را تحت الشعاع قرار دهند. و چه بسا كه در نظر گرفتن مسائل بسيار كوچك را در آغاز موجب وارد آمدن خسارات بسيار بزرگي بر پيكر شهر گردند و در تمام اين موارد گواه ما بر نمونه هاي است از فردوس كه اين راه را مي نموده و براي هر كدام ازاين سوالات جوابهاي روشني به ما مي‌دهد. باشد كه بياموزيم.
نمايه‌ها : زمين لرزه