نويسنده : محمد قويدل سيوكي
مرجع : مجموعه مقالات چهاردهمين گردهمايي علوم زمين
سال انتشار : 1374

چکيده :

�ضخامت قابل ملاحظه‌اي از رسوب‌هاي پالئوزوئيك زيرين و بالائي در شمال روستاي قلي بخوبي بيرون زده و به سهولت قابل دسترسي و مطالعه مي‌باشد. روستاي قلي در 50 كيلومتري جنوب غرب شهرستان بجنورد قرار دارد كه سكانس رسوبي پالئوزوئيك زيرين شمال اين روستا نخستين بار بوسيله آقاي دكتر افشار حرب (1975) شناسائي و معرفي شده است. ضخامت واقعي اين سكانس رسوبي تقريباً 2000 متر است كه توسط افشار حرب به سازندهاي ميلا (306 متر)، قلي (900متر) و نيور (675 متر) تقسيم شده است (شرح كامل هر يك از اين واحدهاي سنگي در كتاب چينه شناسي كپه داغ، 1373 آمده است). بر طبق نوشته‌هاي افشار حرب از ميان سازنده‌هاي پالئوزوئيك زيرين (سازندهاي ميلا، قلي و نيور) در ناحيه قلي، تنها سازند نيور داراي ماكروفسيل‌هاي جانوري خوب حفظ شده از قبيل براكيوپود، كرينوئيد و مرجان مي‌باشد كه بر اساس جنس‌ها و گونه‌هاي شاخص آنها سني معادل اين سازند در برش نمونه (ازپك كوه) دارد. سازند ميلا در ناحيه قلي داراي خرده‌هاي فراوان تريلوبيت و براكيوپوداست اما نمونه‌هاي سالمي كه با استفاده از آنها بتوان سن واقعي اين سازند را تعيين كرد، مشاهده نشده است. بدين لحاظ افشار حرب بر مبناي ويژگي‌هاي سنگ شناسي و موقعيت چينه‌ شناسي، ضخامت مربوط به اين سازند را در ناحيه قلي معادل بخش‌هاي 3 و 4 و 5 سازند ميلا در برش نمونه (ميلا كوه) در نظر گرفته است. واحد سنگي قلي نيز در ناحيه قلي فاقد ماكروفسيل جانوري شاخص بوده و تنها در برخي از افق‌هاي آن آثار فسيل از جملهRuzophycus, Zoophycus, Cruziana, وNerietes وجود دارد. بدين لحاظ يك نمونه شيلي از نزديك به مرز بالائي سازند قلي به وسيله افشار حرب تهيه و توسط J.J..Chateauneuf از نظر پالينولوژيكي مطالعه گرديد. چاتونف با مطالعه پالينومرفهاي اين نمونه و گونه‌هاي شاخص آكريتارش و كيتينوزوآ موجود در آن زمان اردويسين فوقاني را براي بالاترين افق رسوبي سازنده قلي پيشنهاد كرد. (افشار حرب، 1373)، سكانس پالئوژوئيك زيرين ناحيه قلي در سال 1370 بوسيله مؤلف و آقاي شاهرخ اسعد بختياري مورد بازديد قرار گرفت و سازنده‌هاي ميلا، قلي و نيور بار ديگر اندازه‌گيري و بطور سيستماتيك از آنها نمونه‌برداري شد. جمعاً چهارصد نمونه (400) از سازنده‌هاي ميلا، قلي و نيور تهيه گرديد كه اين نمونه‌ها براي مطالعه ميكروفسيل‌هاي آكريتارش و كيتينوزوآ در آزمايشگاه پالينولوژي اكتشاف وزارت نفت تجزيه و مورد مطالعه قرار گرفت. اكثر نمونه‌هاي مربوط به سازنده‌هاي ميلا، قلي و نيور داراي ميكروفسيل‌هاي فراوان از قبيل آكريتارش و كيتينوزوآ مي‌باشد كه با استفاده از آنها ارتباط سني واحدهاي مورد مطالعه و نيز ارتباط پالئوژئوگرافي ناحيه قلي را با البرز مركزي، ايران مركزي، زاگرس و ديگر نقاط جهان به سهولت مي‌توان تعيين كرد. در اين مطالعه 115 گونه آكريتارش شناسائي گرديد كه اين گونه‌ها در 8 مجموعه فسيلي از پائين به بالا به شرح زير منظم گرديد.

نمايه‌ها : بیواستراتیگرافی