نويسنده : اشراقي، حسن؛ راستاد، ابراهيم؛ امامي، محمدهاشم؛ عسگري، علي
مرجع : فصلنامه علوم زمين، شماره 69، صفحه2
سال انتشار : 1387

چکيده :

كانه زايى طلاى هيرد در استان خراسان جنوبى در فاصله 140 كيلومترى جنوب بيرجند، در شمال بلوك لوت قرار دارد. در محدوده كانه زايى طلاى هيرد، قديمى ترين واحد هاى سنگى مربوط به ژوراسيك و كرتاسه است كه توسط توالى هاى آتشفشانى- رسوبى ترشيرى پوشيده شده اند. توده هاى نفوذى گرانيت، گرانوديوريت- كوارتزديوريت و گابرونوريت در توالى هاى ترشيرى نفوذ كرده اند. ولى آثار كانه زايى تنها در درون و حاشيه استــــــوك نيمه ژرف گرانـــوديوريت- كوارتزديوريت با بافت پورفيرى مشاهده مى شود. با توجه به اين كه توده نيمه ژرف گرانوديوريت- كوارتزديوريت مولد كانه زايى حاوى ايلمنيت و فاقد مگنتيت بوده و نيز داراى خاصيـــــــت مغناطيـــــــسى پذيرى (1/5*10-4 SI Units) كم و نسبت پايين ( Fe2O3/FeO (<0.5 است، لذا مى توان آن را در رده گرانيتوييد هاى ايلمنيتى يا كاهيده (Low fO2) قرار داد.
كانه زايى در محدوده معدنى هيرد براساس فاصله از توده نفوذى به سه بخش اصلى كانه زايى با ميزبان توده نفوذى، كانه زايى در حاشيه توده نفوذى و كانه زايى دور از توده نفوذى قابل تفكيك است. اين سه بخش از نظر سنگ ميزبان، دگرسانى، كانى شناسى، ساخت، بافت و محتواى فلزى با هم متفاوت است.
در كانه زايى با ميزبان توده نفـــوذى سنگ ميزبان كانه زايى، توده نفوذى مولد كانه زايى، يعنى استوك نيمه ژرف گرانوديوريت- كــــوارتزديوريت است. سه نوع رگه- رگچه اصلى در كانه زايى با ميزبان توده نفوذى ديده مى شوند كه شامل رگه- رگچه هاى تورمالين- كوارتز- سريسيت و سولفيد (TQSS)، كوارتز- كلسيت و سولفيد (QCS) و كوارتز- كلسيت (QC) با سولفيد كمياب است. اين رگه- رگچه ها داراى آرايش صفحه اى و استوك وركى است. كانه زايى حاشيه توده نفوذى در توالى هاى آتشفشانى- رسوبى كه تحت نفوذ توده مولد كانه زايى قرار گرفته اند، مشاهده مى شود. سولفيد ها به صورت پراكنده، رگه- رگچه اى و حتى توده اى ديده مى شوند. رگه- رگچه هاى استوك وركى و به ندرت صفحه اى موجود در اين كانه زايى داراى كوارتز، كلسيت و سولفيد هستند. دگرسانى سريسيتى، سيليسى وكربناتى مهم ترين دگرسانى هاى همراه با زون هاى عياردار است. كانه زايى دور از توده نفوذى در پهنه هاى گسلى به صورت زون هاى سيليسى و كربناتى به همراه اكسيد و هيدرواكسيد هاى آهن در سطح قابل شناسايى هستند.
مقايسه مهم ترين ويژگى هاى كانه زايى طلاى هيرد (از جمله جايگاه زمين شناسى، سنگ ميزبان، كانى شناسى، پاراژنز كانى ها، محتواى فلزى، ساخت، بافت و دگرسانى) با ويژگى هاى تيپ هاى مختلف كانه زايى طلا در دنيا، نشان مي‌دهد كه كانه زايى طلاى هيرد بيشترين شباهت را با ذخاير طلاى مرتبط با توده هاى نفوذى گرانيتوييدى كاهيده دارد.

نمايه‌ها : طلا