نويسنده : منظمي باقرزاده، رضا
مرجع : چكيده مقالات بيست و ششمين گردهمايي علوم زمين
سال انتشار : 1386

چکيده :
در اين مقاله چند رخداد ليستوينيتي(سنگ هاي اولترامافيك كربناتي شده) براي تشريح همراهي� كاني سازي طلا با پريدوتيت هاي گوشته از كمپلكس هاي افيوليتي بر اثر دگرساني هيدروترمالي سرپانتينيت ها در مراكش، ايتاليا، ‌عربستان سعودي، تركيه و ايران (شمال غرب نهبندان) تشريح ميشود. اكثر اين دگرساني ها مربوط به اواخر كرتاسه و در آميزه هاي رنگين افيوليتي مي شود. بيشتر تمركز ليستوينيت زايي در امتداد گسل هاي تراستي اصلي رخ داده است.
ليستوينيت به لحاظ سنگ شناسي به انواع كربناته،‌ سيليسي – كربناته، ‌سيليسي برشي سولفيد– آرسنيك دار بجهت پي جويي طلا از چگالي بهتري برخوردارند.
كاني شناسي ليستوينيت ها متشكل از كوارتز كريپتوكريستالين، كوارتز بلورين سفيد رنگ، كلسيت، دولوميت،‌ آنكريت، منيزيت، ‌سيدريت، ‌سرپانتين و كلريت به عنوان كاني هاي اصلي، و كاني هاي پيروكسن، ‌كروميت، مگنتيت،‌ سينابر، كالكوپيريت،‌ پيريت، بورنيت، آرسنوپيريت، اكسيدها و هيدروكسيدهاي ثانويه آهن در زمره كاني هاي فرعي قرار مي گيرند.
بطور معمول، عيارطلا در ليستوينيت هاي اين مناطق 5 تا 20 مرتبه بزرگتر از سنگ هاي ميزبان اولترامافيك همراه كه� ppb 5 طلا دارند، مي باشد. هر چند زون هاي غني از كاني هاي سولفيدي– آرسنيك دار (بويژه پيريت، ‌كالكوپيريت و آرسنوپيريت) به همراه رگه هاي كوارتز تأخيري خاكستري رنگ دربردارنده يك تا� ppm 10 طلا و حتي بيشتر با بافت پركنندگي درزه و شكافها (open space filling) و همزمان با نهشتگي سيليس نهان بلور و با توجه به عملكرد بخش كربناتي به عنوان سد ژئوشيميايي، تشكيل كاني سازي داده است.
ليستوينيت زايي (Listweanitization) نتيجه دگرساني هيدروترمال در درجه حرارت هاي متوسط (150 تا 300 درجه سانتيگراد) توسط شوراب هاي حاوي سديم و كلر مشتق شده از مواد جبه اي و تقابل با آب دريا است.
محلول هاي هيدروترمال تشكيل دهنده ليستوينيت هاي نوع سيليسي، غني از H2O,CO2,SiO2 و Ca بوده در حاليكه نوع كربناتي فقير از SiO2 است.
خاستگاه طلا و ديگر عناصر پايه و گرانبها از سنگ هاي اولترامافيكي سرپانتينيتي شده سرچشمه گرفته است. با پيشرفت دگرگوني ناحيه اي، محلول هاي غني از B,K,Na,Cl,As,S,SO42-,CO32-� با عناصر فلزی وگرانبها کمپلکس تشکیل داده و در اثر صعود به بخش های فوقانی و نزدیک به سطح (کاهش دما و فشار و تغییرات Eh و PH)، در زون های برشی و همراه با نهشتگی سیلیس، در راستای همبری تکتونیکی و هنگامیکه وارد محیط� آلکالن و احیایی سنگ های کربناتی شده، انباشته شده است.
تحقیقات ایزوتوپی اولیه (بوئیسون و لبلانک، 1985) حاکی از تمرکز کربن 13 بین 3- تا 5- ‰ (درهزار) بوده که منطبق بر مواد مشتق شده از گوشته است. نسبت های 87Sr/86Sr� جهت سن سنجی از 709/0 تا 711/0 و گستره بزرگ 18O از 10+ تا 25+ ‰ مطابق با تکامل هیدروترمالی پیچیده و برخورد با مواد پوسته ای یا آب دریا است.
بررسی اکتشاف ژئوفیزیکی به روش IP-RS بر روی رخنمون های لیستوینیتی شمال غرب نهبندان (شرق ایران) حاکی از شدت بالای IP بر روی رگه های لیستوینیتی سیلیسی برشی سولفید- آرسنیک دار نسبت به سنگ میزبان اولترامافیکی است. گسترش آنومالی ها حداکثر تا عمق 80 متری ادامه پیدا کرده است.
مطالعه مغزه های گمانه های اکتشافی حاکی از انطباق در حد قابل قبولی با پروفیل های IP-RS دارد بطوریکه تفکیک زون اکسیدان – کربناته در بخش های فوقانی از زون سولفیده در زیر آن بخوبی قابل ملاحظه است.
نمايه‌ها : لیستونیت، طلا