نويسنده : اقبالي زارچ ، عباسعلي
مرجع : همايش شناخت توانمنديهاي معدني شرق كشور
سال انتشار : 1378

چکيده :

استان خراسان با وسعتى معادل يك پنجم كل كشور و دارا بودن مواد معدنى متنـوع از اهميت خاص در سطح كشور برخوردار است.
محدوديت منابع آب و خاك و كمبود نزولات جوى بخصوص در مناطق جنوبى ا ستان خراسان و محروميت اين مناطـق و وجود منابع و ذخاير غنى معدنى نظير مس، زغال سنگ پنبه نسوز، ميزبان خاكهاى نسوز، انواع سنگهاى تزئينى ا لوان و خوش رنگ كه مى تواند جنبه صادراتى دا شته باشد براهميت نقشي كه معادن و صنايع معدنى مى توانند در برنامه توسعه سوم ا قتصادى، اجتماعي و فرهنگى كشور دا شته باشند ا فزوده است.
خوشبختانه با تصويب و ابلاغ قانون جديد معادن كه با مدت بهره بردارى بهينه از معادن، توسعه فرآورى مواد معدنى، تامين مواد اوليه كارخانه و جايگزينى مواد معدنى موجود در كشور بجاى مواد وارداتى، برداشتن موانع و ايجاد زمينه مشاركت بخش خصوصى و نهايتا" قطع وابستگى به ا قتصاد تك محصولى تدوين گرديده دورنماي روشنى در زمينة ايجاد تحول ا ساسى در بخش معدن كشور و رونق اقتصادى حاصل از فعاليتهاى معدنى را به تصوير مي كشد نويد دهنده ايجاد تحول ا ساسي در بخش معادن كشور و محوريت معادن و ذخاير معدنى را در اقتصاد كشرر نمايان مى سا زد.
تا كنون در سطح استان خرا سان بالغ بر 21 نوع ماده معدنى شنا سائى شده در دست انجام مي باشد.
كل ذخايرمعدنى شناخته شده در سطح استان تا كنون بالغ بر 1/2ميليارد تن مى باشد كه حدود 617 ميليون تن به ذخايرفلزى 725 ميليون تن به ذخاير غير فلزى و730 ميليون تن به مصالح صاختمانى اختصاص دارد.
گروه فلزى شامل مواد معدنى نظيرسنگ آهن، خاك سرخ، منگنز، كرويت، بوكسيت، سنگ مس، آنتيموان، سرب، روى نقره و طلا مى باشد كه ميزان ذخاير در اين گروه مربوط به سنگ آهن با ذخيره بالغ بر 609 ميليون تن بود. و ذخاير طلا شنا سائى گرديده لكن تا كنون ميزان ذخيره آن شناسايي نشده است.
گروه غير فلزى شامل مواد معدنى نظير پنبه نسوز انواع خاكهاى معدنى، كائولينيت، بنتونيت بال كلي، خاك و سنگ نسوز، تالك، كلسيت باريت، منيزيت، سليما نيت و آندا لوزيت، فلدسپات، سيليس و ماسه سيليسى نمك آبى و نمك سنگى، فلورين، سولفات دو سود، زغال سنگ، گل سفيد، اگات، فيروزه و پرليت مى باشد كه بيشترين ذخاير در اين گروه مربوط به ذخاير ذغال سنگ با ذخيره 600 ميليون تن است. گروه مصالح ساختمانى شامل مواد معدنى نظيرانواع سنگهاى تزئينى نرم بر (مرمر،مرمريت سنگ چينى تراورتن) سخت بر (گرانيت)بازالت، سنگ آهك، سنگ گچ و... مى باشد آمار و ا رقام نشان مى دمد كه استان خرا سان ا ز نظر ذخاير معدنى نظير سنگ آهن، ذغال سنگ، بوكسيت، پنبه نسوز، كائولن، خاكهاى صنعتى و نسوز، سنگهاى تزئينى نظير گرانيت، مرمريت و چينى و سنگهاى ساختمانى نظيرسنگ آهن، مارن سنگ لاشه از پتانسيل بسيار بالايى برخوردار است كه مى تواند منشأ فعاليت هاى معدنى و صنايع معدنى قابل توجه قرار گيرد و در حال حاضر اغلب ذخاير شنا سائى شده در حال بهره بردا رى بوده و در صنايع زنجيره اى مورد استفاده قرا ر مى گيرد لكن ميزان بهره بردارى از معادن مناسب با پتانسيل بالاى معدنى استان نمى باشد كه دليل آن نبود صنايع معدنى مناسب و توليد زنجيره اى آن است.
براساس آمار و اطلاعات مناطق مختلف استان خراسان را مى توان از نظر توزيع ذخاير معدنى به سه منطقه معدنى بشرح زيرتقسيم نمود.
1) مناطق معدنى با پتانسيل هاى متنوع و معدنى بالا كه در حوضه شهرستانهاى بيرجند، خواف، سبزوار، طبس، گناباد، مشهد و نهبندان قرار گرفته است و مى تواند بعنوان قطب هاى معدنى مورد توجه قرار گيرد.
2) منا طق معدنى با پتانسيل هاى معدنى متوسط كه در حوضه شهرستانهاى جاجرم، بردسكن، تربت حيدريه، فردوس، فريمان، قاين، كاشمرو نيشابور قرارگرفته است و متناسب با نوع ذخاير امكان بهره بردارى بهينه از آن وجود دارد.
3) مناطق معدنى با پتانسيل هاى معدنى ضعيف كه در حوضه شهرستانهاى اسفراين، بجنورد، تايباد، تربت جام، چناران، سرخس، شيروان و قوچان قرار گرفته و ذخايرآنها عمدتا" شا مل مصالح ساختمانى مى باشد كه متناسب با رشد صنعت ساختمان معادن مورد بهره بردارى اين شهرستانها رشد نموده است.

نمايه‌ها : توانمندیهای معدنی