نويسنده : وحیدی نیا،محمد؛صادقی،عباس؛شمیرانی،احمد؛آریایی،علی اصغر؛آدابی،محمد حسین
مرجع : فصلنامه شماره:65،صفحه:144
سال انتشار : 1386

چکيده :

حوضه کپه داغ همزمان و پس از برخورد صفحه توران به صفحه ایران پیش از کارنین پسین (در حدود 225 میلیون سال پیش) تشکیل شده است. این حوضه در شمال خاور ایران و در راستای WNW تا ESE قرار گرفته است. سازند نیزار در خاور و شمال خاور این حوضه گسترش یافته و از مجموعه ای از سنگهای سیلسی- آواری، شیلهای ماسه ای همراه با لایه هایی از سنگ آهکهای ماسه ای تشکیل شده است.
به منظور شناخت دقیق چینه شناسی، میکروفسیلها، ریز رخساره ها و محیط رسوبی سازند نیزار، سه برش چینه شناسی انتخاب، اندازه گیری و به دقت از آنها نمونه برداری شده است. این برشهای چینه شناسی از خاور به باختر عبارتند از 1) برش تنگ نیزار? 2) برش تنگ چهچهه 3) برش جلیل آباد- کلات نادری.
در مطالعات پیشین مرز زیرین و بالایی سازند نیزار با سازندهای آب تلخ و کلات به ترتیب به صورت هم شیب و انتقالی گزارش شده است (افشار حرب، 1373). اما بر اساس تحقیقات جدید، مرز زیرین سازند نیزار با سازند آب تلخ در برشهای 1 و 2 به صورت ناپیوستگی فرسایشی و در برش شماره 3 به صورت هم شیب و انتقالی است. مرز بالایی سازند نیزار با سازند کلات در هر سه برش مذکور به صورت یک ناپیوستگی فرسایشی همراه با یک لایه دیرینه خاک (Paleosoil) در بین آن دو است.
بر اساس مطالعات سنگ شناسی و ریز دیرینه شناسی، دو نوع رخساره سیلسی- آواری و کربناتی تعیین شده است. با بررسی این ریز رخساره ها به نظر می رسد که بخشهای سیلسی- آواری (ماسه سنگ و شیل) سازند نیزار در یک محیط جزایر سدی- لاگونی و قسمتهای آهکی آن در یک سوی کربناتی کم ژرفا (از نوع رمپ) برجای گذاشته شده اند.
در بیشتر گزارشها و مقالات منتشر شده، سازند نیزار به عنوان یک سازند کم فسیل گزارش شده که هیچ گونه فسیل شاخصی نداشته و تنها بر اساس جایگاه چینه شناسی سن آن را تعیین می کردند، اما با بررسیهای به عمل آمده در این تحقیق، برای نخستین بار علاوه بر شناسایی 41 جنس و 30 گونه، فسیلهای شاخصی مانند:
Orbitoides tissoti, Siderolites calcitrapoides, Abathomphalus mayaroensis, Pseudosiderolites vidali, Lepidorbitoides sp., Orbitoides apiculata
شناسایی شده که همگی گویای سن ماستریشتین و به ویژه ماستریشتین پسین هستند.

نمايه‌ها : سازند