نويسنده : ساماني، نوذر، كاظمي گليان،رمضان
مرجع : مجموعه مقالات ششمين همايش انجمن زمين‌شناسي ايران
سال انتشار : 1381

چکيده :

دشت قوچان شيروان در فاصله تقريبي km 130 غرب شهرستان مشهد واقع ميباشد. درسالهاي اخير به دليل برداشت بيش از حد چاههاي بهره برداري ، ضمن نامطلوب شدن كيفيت ، سطح آب آبخوان نيز بطور مداوم كاهش يافته است. از اين رو ارزيابي هيدروژئولوژ یکی و مديريت آبخوان ضروري به نظر مي رسد. ابتدا با توجه به نتايج حاصل از آزمون پمپاژ ، لاگ زمين شناسي چاههاي مشاهده اي و اكتشافي ، مقاطع زمين شناسي، هيدروگراف چاههاي مشاهدهاي ، بررسيهاي ژئوالكتريك و بازديدهاي صحرايي ، ارزيابي هيدروژئولوژيكي دشت در چهار ناحيه انجام گرفت. در ادامه با توجه به عدم ارتباط هيدروليكي قسمت ابتدا و مياني دشت ( تحت عنوان دشت قوچان ) با قسمت انتهايي آن در محدوده برزل آباد و حائز اهميت بودن قسمت مياني دشت ( منطقه فاروج ) ، تهيه مدل آبخوان قوچان ومديريت آن مورد بررسي قرار گرفت. با ترسيم شبكه تيسن بر اساس 15 و 23 حلقه چاه مشاهدهاي و هيدروگراف واحد دشت قوچان ، نوسانات كم سطح آب دشت در شهريور ماه 1373 و آمار برداري از منابع آب زيرزميني در سالهاي 70ـ 1369 ، شرايط پايدار حاكم بر آبخوان مشخص گرديد. سپس با در نظر گرفتن مدل مفهومي آبخوان و تهيه كليه پرونده ها و فايلهاي ورودي مربوط به آن ، واسنجي مدل عددي MODFLOW – 2000 ( از نوع تفاضلات محدود ) براي شرايط پايدار با فعال بودن پروسه هاي مشاهده ، حساسيت و تخمين پارامتر بمنظور بهينه نمودن مقادير پارامتر k و فاكتورهاي قابليت هدايت ( Conductance ) براي محاسبه جريان ورودي از مرزها صورت گرفت. در ادامه واسنجي مدل براي شرايط ناپايدار ، ابتدا مقادير پارامتر sy بهينه و با ثابت بودن آن در پريودهاي بعدي ، مقادير پارامتر نفوذ موثر ( تغذيه ناشي از بارندگي و آب برگشت كشاورزي ) بهينه مي گردید. در نتيجه ، واسنجي مدل به مدت يكسال ( شهريور ماه 1373 تا مرداد 1374 ) و صحت سنجي آن براي دو سال ( شهريور ماه 1374 تا مرداد 1376 ) انجام گرفت كه نتايج حاصله مدل براي انجام كارهاي مديريتي را تاييد ميكند . بر اساس نتايج خروجي مدل در سه سال واسنجي ، ميزان خروجي سالانه نسبت به ورودي آن بيشتر مي باشد. ( به عبارت ديگر كاهش ذخيره متوسط سالانه آبخوان در محدوده مدل برابر با Mm3 24.5 ميباشد ) كه با سير نزولي هيدروگراف واحد دشت قوچان و چاههاي مشاهدهاي واقع در محدوده مدل ، مورد تاييد ميباشد. همچنين بر اساس نتايج واسنجي مدل ، يك دوره صرفاً بدون� پمپاژ ( دي ماه لغايت اسفند ) نيز حاصل گرديد كه با وضعيت بهره برداري حاكم بر آبخوان ، مطابقت خوبي را نشان مي دهد. در مرحله آخر ( با توجه به بحراني بودن وضعيت منطقه ) ، بمنظور مديريت آبخوان قوچان ، تاثير ناشي از 50 % آب شرب شهرستان قوچان ( تنظيمي از محل سد تبارك آباد ) و همچنين مهار 25% حجم سيلابهاي حاشيه شمالي و جنوبي دشت براي واسنجي سال سوم مورد بررسي قرار گرفت كه تاثير تعديل كنند هاي بر وضعيت سطح آب� زيرزميني دشت داشته است.

نمايه‌ها : آبخوان