نويسنده : عليرضا ، اسماعيل حيدري، سيمين مهديزاده
مرجع : مجموعه مقالات هفدهمين گردهمايي علوم زمين
سال انتشار : 1377

چکيده :

منطقه مورد بررسي بخشي از قوس تكتونو- ماگمايي ناحيه ترود بوده و در فاصله 400 كيلومتري شرق تهران و 120 كيلومتري جنوب باختري شاهرود، در محدوده طول شرقي 34 و 54 الي 47 و 54 و عرض شمالي 19 و 35 الي 27 و� 35 بين دو گسل انجيلو و ترود قرار گرفته است. رخنمون هاي آن را بيشتر سنگهاي آتشفشاني و آتشفشاني- رسوبي ائوسن مياني تشكيل مي دهد كه توده هاي نفوذي نيمه عميق گرانيتوئيدي ائوسن پسين- اليگوسن و دايكهاي بازيك و توده هاي كوچك ريوداسيتي، اين مجموعه سنگها را قطع كرده است. روند عمومي منطقه مؤثر از شكستگيهاي شمال خاوري- جنوب باختري است. فرآيند گرساني در اين ناحيه بصورت كائولينيتي، سريستي، كلريتي و سيليسي شدن در برونزدها مشاهده مي شود كه در بعضي از نواحي با تمركز مواد معدني به ويژه طلا نيز همراه است.
در راستاي طرح اكتشافات ژئوشيميايي ناحيه اي در اين منطقه، محدوده هاي ناهنجاري بسياري معرفي شدند كه با توجه به اهميت استراتژيك و جنبه هاي كاربردي مختلف عنصر طلا، اكتشافات تفصيلي تر در محدوده يكي از اين ناهنجاري ها آغاز گرديد كه اين مطالعات با كشف نواحي اميدبخش توأم بوده است. نظر به قرار گيري اين مناطق در زون هاي دگرساني مشخص گرديده بر روي تصاوير ماهواره اي پردازش شده، مطالعه فوق با اين اهداف آغاز شد:
1- ارائه يك مدل نمونه براي اكتشافات معدني با استفاده از تلفيق داده هاي ماهواره اي و ژئوشيميايي بصورت شناسايي نواحي داراي تمركز مواد معدني بدست آمده از بررسي هاي ژئوشيميايي ناحيه اي و تفصيلي و تعيين محدوده هاي طيفي آن و بكارگيري عمليات بارزسازي به منظور كشف وضعيت هاي مشابه.
2- لزوم بررسي و پردازش داده هاي ماهواره اي قبل از برداشت هاي ژئوشيميايي و اكتشافي به منظور دستيابي به ايده اوليه براي برنامه ريزي اكتشافي و همچنين بهينه كردن عمليات نمونه برداري ژئوشيميايي.
بررسي هاي ژئوشيميايي:
در اين منطقه به منظور انجام عمليات اكتشافي ژئوشيميايي نيمه تفصيلي براي كشف طلا، دو محدوده با فاصله تقريبي 8 كيلومتر از يكديگر با طول و عرض جغرافيايي زير مشخص گرديد.
´34، °54 تا ´40، °54����������� محدوده غربي
´19، °35 تا ´25، °35
´42، °54 تا ´47، °54����������� محدوده شرقي
´23، °35 تا ´27، °35
از اين دو منطقه در مجموع 1000 نمونه ژئوشيميايي و 277 نمونه كاني سنگين برداشت شد و نمونه هاي ژئوشيميايي آن براي 11 عنصر Bi, Sb, As, W, Mo, Ag, Zn, Pb, Cu, Au و Hg مورد تجزيه و مطالعه قرار گرفت.
پس از انجام مراحل مختلف پردازش داده ها با بكارگيري روش هاي آماري تك متغيره و چند متغيره و نرمال سازي داده ها و بدست آوردن مقادير زمينه، حد آستانه اي و محاسبه آنوماليهاي با درجات مختلف (براي نمونه هاي ژئوشيميايي و كاني سنگين) و تلفيق نتايج بدست آمده از نمونه هاي ژئوشيميايي و كاني سنگين، اقدام به معرفي مناطق اميدبخش جهت انجام مطالعات تفصيلي، براي عنصر طلا گرديد. در ميان اين مناطق، پر پتانسيل ترين آنها، به لحاظ انطباق فاكتورهاي ژئوشيميايي مختلف برهم، تأييد به وسيله آنوماليهاي كاني سنگين و وجود شرايط زمين شناسي مناسب و آلتراسيونهاي گسترده منطقه اي با وسعت تقريبي سه كيلومتر مربع در حاشيه غربي محدوده شرقي مي باشد. اين منطقه در شمال مزرعه پوسيده قرار دارد. در اين محل فاكتورهاي دوم و سوم ژئوشيميايي و به مقدار كمتر فاكتور اول همپوشاني دارند.
فاكتور دوم شامل عناصر Cu, Au، فاكتور سوم شامل متغيرهاي Mo, Bi (بعنوان ردياب طلا) و فاكتور اول در بر گيرنده عناصر Ag, Zn, Pb و Hg مي باشد. عدم وجود آنوماليهاي قوي كاني سنگين در اين محدوده احتمالاً به دليل وجود كاني سازي پنهان در آن مي باشد. وجود آلتراسيونهاي شديد آرژيليتي، سريسيتي و اكسيد آهن يكي از عواملي است كه اين محدوده را به عنوان الويت اول اكتشافات تفصيلي مطرح مي سازد.
بررسي هاي دورسنجي:
با استفاده از داده هاي سنجنده TM ماهواره لندست با قابليت تفكيك زميني 30 متر و در 7 باند طول موجي از ماوراي بنفش تا مادون قرمز حرارتي و تهيه تصاوير رنگي مجازي مختلف، در ابتداي امر محدوده اي ناهنجار به عرض حدود 10 كيلومتر و طول بيست كيلومتر كه در شمال، معدن طلاي باغو و در جنوب، محدوده مزرعه پوسيده را نيز در بر مي گيرد، مشخص شد.
با استفاده از تصاوير ويژه و مربوط به باندهاي طيفي خاص و عمل فيلترينگ، عوامل ساختاري مانند شكستگيها، ساختمانهاي هورست و گرابن در اين منطقه به منظور مطالعات تكميلي تر تشخيص داده شد. با بكارگيري روش هاي رياضي و آماري Difference, ratio و Principal component و تعيين بازتاب هاي طيفي نواحي دگرسان شده و سپس افزايش كنتراست به روش هاي Piece wise, Equalize, linear و BCEP محدوده هاي دگرساني مختلف با رنگهاي متفاوت مشخص گرديد.
مقايسه اين تصاوير با نتايج به دست آمده از مطالعات ژئوشيميايي، مناطقي براي كنترل زميني انتخاب و از آنها نمونه برداري به عمل آمد. با اين روش نوع دگرساني مرتبط با كاني سازي طلا مشخص گرديد.
با رسم نمودارهاي بازتاب طيفي اين مناطق در محدوده هاي طيفي مختلف و بكارگيري روش هاي رياضي و آماري گوناگون و بارز كردن و گسترش نمودار بازتابي اين محدوده ها، اين تيپ دگرساني با رنگ خاص مشخص شده و محدوده آن با طبقه بندي نظارت شده تفكيك شد. با اين روش چندين منطقه اميدبخش براي اكتشافات تفصيلي تر مشخص و پيشنهاد گرديده است.

نمايه‌ها : طلا