نويسنده : اعتمادخواه، زینب؛ خطیب، محمدمهدی؛ زرین کوب، محمدحسین
مرجع : چكيده مقالات بيست و نهمين گردهمايي علوم زمين، صفحه 123
سال انتشار : 1389

چکيده :

کمپلکس حلقوی گیوشاد، به سن ائوسن، در جنوب غربی بیرجند و از نظر پهنه بندی تکتونیکی، در بخش شمالی پهنه سیستان از زون های شرق ایران، قرار می گیرد. تحلیل تنش دیرین در این مجموعه بر روی سطح برش دارای خش لغز با استفاده از روش وارون سازی چند مرتبه ای انجام شد. نتایج به دست آمده از این روش با تعیین زاویه نابرازش حدود 1.54 درجه منتهی به محاسبه تانسور تنش تقلیل یافته شد. تحلیل منطقه مورد بررسی روشنگر این است که موقعیت بزرگترین تنش تراکمی اصلی قائم و شکل هندسی بیضوی تنش دیرین به صورت دوکی شکل با Ø=0.1 است. مجموعه گیوشاد در نزدیک سطح زمین با سازوکار ساختار حلقوی ظاهر شده است و بازسازی مدل در آزمایشگاه تجربی تأیید کننده این است که با نزدیک شدن اتاقک ماگمایی به سطح زمین، اختلاف تنش های اصلی (σ1-σ2)، در لبه های جانبی اتاقک ماگمایی به ماکزیمم رسیده، اولین شکستگی ها در این ناحیه به وجود می آید. با دور شدن از دیواره های اتاقک ماگمایی و نزدیک شدن به سطح زمین σ3 (بیشینه تنش کششی) افزایش می یابد که در نتیجه در سطح زمین، تنش کششی بیشینه است و نقطه اوج (پیک) آن در سطح با زاویه حدود θ=10-15° نسبت به لبه های جانبی اتاقک ماگمایی واقع می شود، نهایتاً، گسل های حلقوی، با شیب نزدیک به قائم شکل گرفته، همزمان با فرونشینی بلوک مرکزی، کانالی برای خروج ماگما ایجاد می شود و با تزریق ماگما، کالدرای ریزشی از نوع پیستون شکل می گیرد. مدل المان محدود، این امکان را فراهم می کند تا با نسبت تساوی بین دو حجم (حجم افتادگی کادرا ریزشیV= ماگمای داخل گسل ها+ماگما سطح زمینV) ضمن محاسبه حجم ماگما (با لحاظ کردن نرخ سالانه فرسایش)، عمق گسل ها نیز برآورد می شود.

نمايه‌ها : تنش، كمپلكس حلقوي