نويسنده : موسوي حرمي، سيد رضا
مرجع : خلاصه مقالات پنجمين گردهمايي علوم زمين
سال انتشار : 1366

چکيده :
در اواسط دوره ترياس، با بسته شدن درياى هرسينين در شمال ايران و اتصال پهنه هاى توران و ايران به يکديگر، حوضه رسوبى کپه داغ تشکيل گرديد. از دوره ژوراسيک تا ميوسن، رسوبگذارى در اين حوضه تقريباٌ ادامه داشته که توسط توالى هاى پبشروى و پسروى در اين منطقه مشخص مى گردد. اين رسوبات در اواخر ميوسن (اواخر مراحل کوهزائى آلپ) چين خورده و تشکيل تاقديس ها و ناوديس هايى را داده است.
در اواخر ژوراسيک، درياى اپى کانتينانتال از شرق به طرف غرب پسروى کرده و تا کرتاسه تحتانى (اشكوب نئوکومين) ادامه داشته است. حاصل اين پسروى، رسوبات قرمز رنگ و ضخيم سازند شوريجه است كه از شرق به غرب افزايش مى يابد. مطالعات تفصيلى سازند شوريجه مويد اين است که اين رسوبات در محيط هاى رودخانه اى بر جاى گذاشته شده اند.
بر اساس مطالعات بافتى و ساختمان هاى رسوبى موجود در رسوبات سازند شوريجه، مى توان اين توالى را به دو بخش تقسيم نمود. بخش تحتانى اين توالى از رسوبات دانه درشتى (کنگلومرا، ماسه سنگ دانه درشت پيل دار) تشکيل شده است که در رودخانه هاى بريده بريده بر جاى گذاشته شده اند. اين رودخانه ها معمولاً در نزديکى منشاء جائيکه شيب ناحيه زيادتر است، وجود دارد. رسوبات بخش فوقانى اين توالى دانه ريزتر (ماسه سنگ، سيلتستون و شيل) بوده و در رودخانه هاى مئاندرى رسوب کرده اند. اين رودخانه ها بيشتر در مناطقى وجود دارند که شيب ناحيه کمتر و رسوبات آنها دانه ريزتر است.
اختصاصات بافتى و ترکيب کانى شناسى دانه هاى تشکيل دهنده سنگهاى سازند شوريجه حاکى از آن است که آنها از سنگهاى رسوبى قديمه اى که در قسمت جنوب و جنوب غربى منطقه مورد مطالعه قرار داشته سرچشمه گرفته اند. رسوبات فوق بطرف شمال، بطور تدريجى، دانه ريز تر مى شود که اين خود مويد منشاء اين رسوبات در جنوب است.
ضمناً اين اختصاصات نمايش دهنده اين است که بيرون زدگى آق دربند در تشکيل اين رسوبات نقشى نداشته و رسوبات از مناطق جنوبى تر به اين ناحيه حمل و رسوب کرده اند.
نمايه‌ها : محيط رسوبي