نويسنده : نوروزي ، غلامرضا
مرجع : همايش شناخت توانمنديهاي معدني شرق كشور
سال انتشار : 1378

چکيده :
شايد يكى از افتخارات جامعه معدنى خراسان اين باشد كه يكى از شاگردان اوليه رشته معدن شناسى دارالفنون سالارنصرت، فرزند ماژور اسماعيل خان مشهدى بود.
از آن صبحدم كه ميرزا تقى خان اميركبير فرمان بناى مدرسه اى را به سبك مدارس عالى اروپا كه در آن علم معادن نيز آموزش داده مى شد را صادر نمود تا امروز چيزى حدود يك صدوپنجاه سال مى گذرد و حالا در ميانة سال1378 خورشيدى هستيم، سالى كه اكنون با چند خبر اقتصادي و سياسى و فرهنگى مهم همراه بوده است.
سفرهاى مختلف مقامات دولتى به اروپا و اخبار مربوط به آن، جدال پنهان و آشكار شركتهاى خارجى براي شكستن سدها در مورد سرمايه گذاريهاى خارجى در ايران، افزايش� قيمت نفت در بازارجهانى، اعلام آمادگي شركتهاى بزرگ اروپائى و آسيايى براي سرمايه گذاري در زمينه طرحهاى زيربنايى منجمله� پروژه هاى اكتشافات و استخراج معادن، همه و همه از جمله رويدادهاى پراهميتى بودند كه نشان داد بحث سرمايه گذارى خارجى در ايران به عنوان يك راه حل اساسى رفع مشكلات، نه تنها اهميت خود را حفظ نموده است، بلكه مهمتر از پيش نيز شده است.
اما همچنان پيش بيني از آن كه در عمل شاهد اقدامات مثبتى باشيم، دربند حرف و شعا ر مانده ايم و شايد از هر ده موردى كه قرار بود سرمايه گذا رى انجام شود، تنها يك مورد به اجرا درمى آمد، شاهد رونق اقتصادى خوبي بوديم، اما به نظر مى آيدكه امسال بر خلاف سال پيش و سالهاى گذشته تنها به مذاكرات و ديدارهاى بى حاصل وتفاهم نامه هايى كه هرگز از روى كاغذ پياده نمى شوند، بسنده نخواهد شد و اگر ضوابط داخلى مناسب باشد، بخشى از مشكلات اقتصادى را از طريق سرمايه گذاريهاى خارجى كه با شرايط مناسب انجام مى گيرد، حل خواهيم كرد. مناسب شدن شرايط داخلى براي سرمايه گذاريهاي خارجي در معادن شرق ايران يكى از زمينه هايى است كه تا تعريف نشود و پس از مشخص شدن چارچوبهاى آن در عمل بسترها را آماده نكنيم، اشتياق طرف خارجى براى� سرمايه گذا ري در مرحله اوليه باقى مى ماند و پس از توقفى كوتاه، پشت سد مشكلات خود را به سوى كشور ديگرى كه شرايط آماده اى دارد، كج مى كند. يعنى اتقاقى كه در طول 5 اسال اخير بارها و بارها شاهد آن بوده ا يم: ميلياردها دلار كه مى توانست در شرق ايران به كمك ايجاد اشنغال و انتقال فن آورى و دانش فنى بيايد به سوي كشورهاى همسايه رفت و ما در حال حاضرگاهى مصرف كننده كالايى هستيم كه قرار بود در شرق ايران توليد شود. نه تنها نيازهاى ما را برطرف كند بلكه بخشى از آن به كشورهاى منطقه و جهان برود و به سهم خود راهگشاي تسهيلات معدنى شرق ايران در بازارهاى جهانى باشد.
اهميت اين موضوع وبحثهايي كه براي رفع موانع و مشكلات آن بين كارشناسان و متخصصان امور اقتصادى، همچنين دولتمردان و مسئولان امر در نهادهاي اجرايي استانهاي شرقي كشور جريان دارد سبب شد كه اين مجموعه فراهم آيد.
اميد آنكه مشكلات فعلى به گونه اي برطرف شود كه ميلياردها دلارى راكه پشت مرزها آما ده ورود هستند به كشور سرازير گردد. در اين ميان مديران معادن و صنايع معدنى نيز اگر به سرعت اقدام كنند و با توجه به شرايط مناسبي كه انشا الله در آينده نزديك فراهم خواهد شد شايد بتوانند علاقه مندان به سرمايه گذارى را شناسايى كنند، سالهاى پررونقي در اين زمينه خواهيم داشت و نويد دهندهء اقتصاد شكوفا در عرصة معادن و صنايع معدنى وابسته در شرق كشور خواهد بود.
جهانى شدن اقتصاد كه يكى از علائم بارز آن جريان آزاد سرمايه است، بيم ها و اميدهايى را براى كشورهاي در حال توسعه ايجاد كرده است. يكى از اين اميدها اين است كه كشورهايى كه از كمبود سرمايه رنج مى برند بتوانند بخشي از نياز خود را از طريق ورود سرمايه خارجى تامين كنند. اما كشورهايى كه در زمينه مديريت با كفايت، ايجاد محيط ظرفيتهاى جذب تكنولوژى ضعف دارند، نمى توانند اين روند جهانى را به منافع ملى تبديل كنند.
فرايند جذب منابع مالى خارجى اشكال مختلفى دارد كه شرايط امروز جهان يكى از پرتقاضاترين انواع آن سرمايه گذارى مستقيم خارجى است.
سر مايه گذارى مستقيم خارجى در سال 1997 به يك ركورد جديد رسيد. در آن سال جريان ورود سرمايه براى هفتمين سال متوالى به رشد خود ادامه داد و 19درصد رشد به 400 ميليارد دلار رسيد و ظاهرا" بحران شرق آسيا در آن سال، روى سرمايه گذارى خارجى تاثير زيادي نداشته است، در همين سال جريان خروج سرمايه 423 ميليارد دلار بوده است. نسبت مجموع سرمايه هاو خروجى به توليد ناخالص ملى ( GDPجهان )به قيمت عوامل( از 9 درصد در سال1980 به حدود 21 درصد در سال�� 1997رسيده است. اين نسبت با نرخ رشدى معادل دوبرابر نرخ رشد صادرات كالاها و خدمات جهان رشد كرده است.
يكى از عوامل كه بيشترين تاثير را در افزايش سرمايه گذاري مستقيم خارجى داشته، گسترش فعاليت شركتهاى فرامليتى يا ITRANC NATIONAL� CORPATIONS سمت افزايش جريان سرمايه توسط اين شركتها موجب گسترش قابل توجه توليدات جهانى( INTERNATIONAL PRODUCTION ) كه يك شاخص جديد در آمارهاي جهان به شمار مى رود، شده است. در سال1997ارزش توليدات جهانى مربوط به 53 هزار شركت فرامليتى با 450 هزار واحد وابسته معادل 5/9 تريليون دلار برآورد شده است. اين رقم حدود 24 در صد GDP جهانى در سال 1996 است.
نمايه‌ها : توانمندیهای معدنی