كانيها اجسام طبيعي همگن هستند كه در شرايط فيزيكي و شيميايي معين به وجود آمده اند. غالباً بصورت جامد بلوري است.

روشهاي شناسايي کاني ها چگونه است؟
1- توجه به قوانين و اصول بلورشناسي هندسي
2- مطالعه خواص نوري كانيها بر مبناي بلورشناسي نوري
3- مطالعه كانيها به كمك اشعه x
4- شناسايي و تشخيص كانيها به كمك معرفهاي شيميايي
5- مطالعه ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي

سختي عبارت است از ضريب مقاومت مواد جامد در مقابل از هم پاشيدن ساختمان داخلي آنها.

الف- هر قدر ظرفيت اتمها يا يونها كه كاني را تشكيل مي دهند بزرگتر باشد سختي آن نيز بيشتر است و برعكس.
ب- سختي نسبت معكوس با فاصله اتمها يا يونهاي سازنده كانيها دارد.
ج- به نوع اتصال اجزاء بستگي دارد مانند تفاوت اتصال گرافيت و الماس كه موجب بروز اختلاف در سختي آنها شده است.

بيشتر بستگي به مواد اصلي سازنده كاني دارد و چون يك كاني به خصوص اگر بي رنگ يا كمرنگ باشد با مختصري ناخالصي به رنگهاي مختلف در مي آيد، اهميت رنگ چندان مهم نيست.
كانيهايي كه داراي رنگ ثابت و مشخص هستند ايديوكروماتيك نامند مثل هماتيت، قرمز خوني، فيروزه، لازوريت آبي
كانيهايي كه رنگ ثابت نداشته به رنگهاي مختلف ديده مي شوندآلوكروماتيك گويند مثل كوارتز بي رنگ بنفش دودي زرد.

اثر رنگ كاني روي چيني بدون لعاب معمولاً براي حركاتي ثابت است و اين اثر خاكه در بررسي رنگ كانيها مورد استفاده قرار مي گيرد، مطالعه رنگ كاني در مقاطع ميكروسكوپي اگر با يك چرخش كامل پلاتين، رنگ كاني تغيير نكرد تك رنگ و اگر تغيير كرد چند رنگ يا پلي كروئيك ناميده مي شود.

پديده اي است كه به كيفيت جذب يا عبور نور در يك كاني توجه مي كند و پديده اي نسبي است.
- كانيهاي شفاف: كه قسمت اعظم نور تابش از آنها عبور كرده و اجسام از وراء آنها قابل رؤيت مي باشد مثل كوارتز.
- نيمه شفاف: كه نور جذب شده با نور عبور كرده از كاني با هم برابرند و رؤيت اجسام از پشت آنها به وضوح ممكن نيست، ورقه اي از ميكاي سياه
- كانيهاي كدر: كه تمام نور را جذب كرده يا قسمتي را منعكس مي كند و اجسام از وراء آنها ديده نمي شود. گرافيت. مطالعه اين كانيها (كدر) در نور پلاريزه و متقارب ممكن نيست فقط مي توان رنگ آنها را ديد.

انعكاس نور بر روي سطح بلوري كانيها اين پديده جلا را به وجود مي آورد. به عواملي مثل كميت جذب نور به وسيله كاني- ضريب شكست آن و سطح تابش نور بستگي دارد.
جلاي سنگي، جلاي فلزي
جلاي سنگي:
جلاي الماسي: در كانيهاي بسيار شفاف نورهاي منعكس تداخل پيدا كرده درخشش فوق العاده اي را نشان مي دهند. الماس روزيت

جلاي صدفي: نورهاي منعكس مات و يكنواخت است. تالك

جلاي ابريشمي: كانيهايي كه اجتماع ليفي دارند و شفافند مانند آمفيبولي بنام آزبست و هورنبلند

جلاي چوبي: كانيهاي كاملامات كه شكست صدفي دارند كورديريت و زيركن

جلاي شيشه اي: در كانيهاي بسيار شفاف كه ضريب شكست آنها كم است. كوارتز

تشكيل 2 يا چند بلور از يك نوع كاني يا از انواع كانيها تحت شرايط خاصي ماكل نامند.
در تشكيل ماكل ممكن است بلورهاي ساده متشكل ماكل فقط با هم تماس داشته باشند در آن صورت آنها را ماكل تماسي مي ناميم.
و يا ممكن است دو بلور در همديگر داخل شوند، در آن صورت آن ماكل را ماكل تداخلي مي ناميم. ماكل داراي سطح ماكل و محور ماكل است.
محور ماكل: محوري است كه يكي از بلورهاي ساده تشكيل دهنده ماكل 180 درجه حول آن محور چرخيده است.
سطح ماكل: سطحي است كه دو بلور ساده نسبت به آن حالت متقارن دارند يعني دو بلور نسبت به آن سطح قرينه اند.

كيفيت خاصي كه اجتماع چند كاني و يا يك كاني نسبت به هم و در مجموع به وجود مي آورند، در بعضي موارد منظره و شكل خاصي اين مجموعه پيدا مي كند كه آن را ساخت كاني يا آگرگات مي نامند.
- ساخت تيغه اي: بلورها بصورت ورقه هاي نازك بوده با هم موازيند و اغلب آنها حالت تورق خاصي پيدا مي كنند.

- ساخت ليفي: كانيها به شكل رشته هاي باريكي هستند كه مجموعه آنها حالت ليفي پيدا مي كنند.

- ساخت سوزني: بلورها به شكل منشورهاي باريك و بلند مثل سوزن مي باشند.

انواع ديگر ساخت شعاعي ليفي- ساخت دنداني- ساختمان استالاكتيتي، ساخت قطعه اي- شاخه اي- توده اي- متخلخل- فلسي

سطوحي هستند كه در آن امتداد عمل شكستگي و تورق كانيها صورت مي گيرد، زيرا قدرت پيوستگي ملكولهاي كاني در جهت عمود بر اين امتداد كمتر است و اغلب رخها به موازات سطوح اصلي بلورها هستند.