جاذبه های زمین شناسی

ارتفاعات اطراف مشهد
شهر مشهد در امتداد شمال غربى به جنوب شرقى گسترده شده است و ديواره هايى از دامنه كوه هاى بينالود در جهت غربى و با حد فاصله پس از دشتهاى شمالى، ارتفاعاتى در شمال شرقى آن وجود دارد كه داراى قلل متعدد و مناظر طبيعى متنوع است و مورد توجه علاقه مندان طبيعت و كوهنوردان و صخره نوردان مى باشد.
بعضى از مهمترين قلل اطراف مشهد عبارتند از:
قله شيرباد با ارتفاع 3140 متر، زنبورگاه 3028 متر، قله فلكه 2900 متر، دق زر 2900 متر، قله چمن 2792 متر، كمر يخدان 2629 متر، قلعه گاو 2625 متر، غاركهنه 2588 متر، بازحصار 2586 متر، آسيابان 2544 متر، صندوق شكن 2442 متر، امردوك 2390 متر، قله زشك 2300 متر، قلعه كهنه 2145 متر، قله زو 1800 متر، اژدركوه 1570 متر.
بعضى از قلل كم ارتفاع عبارتند از:  معجونى، چين كلاغ، بادى، انجيرك، توه سياه، تيغ دو برادران، بغل پشته، تنگه، چاه كبوترى، چهل غار و چاى سبز، خواجه مراد، زواندرخ، سنگر، شمينه، كوهسنگى.

غارهای اطراف مشهد:

غار مغان
 در 40 كيلومتري جنوب مشهد قرار دارد. براي رسيدن به اين غار بايد از جاده كوهستاني پرپيچ و خمي كه از منطقه سيدي در جنوب مشهد و كوه خلج شروع مي شود ، ‌عبور كرد و پس از گذشتن از روستاهاي بسيار ديدني منطقه مانند بلاندر، اردمهن و خان رود به مغان رسيد. غار در جنوب قريه قرار دارد و داراي دو دهانه است. ارتفاع غار از سطح دريا 2910 متر است. غار داراي شيبي به سمت پايين بوده و ستون هاي آهكي استالاگتيت و استالاگميت فراوان و بزرگي دارد. درون غار چشمه ها و چاه ها و راهروهاي متعددي وجود دارد كه در صورت عدم علامتگذاري  و طناب كشي به گم شدن حتمي بازديد كنندگان مي انجامد. درون غار به وسيله چاه ها به سه طبقه تقسيم شده است.
ارتفاع بعضي از چاه ها تا 25 متر است. غار مغان متعلق به دوران دوم زمين شناسي است و قدمت آن از البرز و دماوند بيشتر است. كف مرمرين غار مغان متعلق به دوران دوم زمين شناسي  می باشد . كف مرمرين غار در اغلب جاها مرطوب و لغزنده مي باشد.
در این غار نمونه های سنگی بسیار تیپیک از بلورهای آراگونیت و کربنات کلسیوم را نیز می توان رویت کرد .
 
غار مزدوران
غار مزدوران در 95 كيلومتري جاده مشهد – سرخس و در 3 كيلومتري مزدوران واقع است. دهانه غار در ميان تخته سنگي رو به مشرق قرار دارد. عرض ورودي آن 2 متر و ارتفاع آن 5/2 متر است. اين غار كه از نظر وسعت ، غار بزرگي محسوب مي شود ، داراي 100 متر طول و 50 متر عرض و 20 متر ارتفاع است. ستون هاي استالاگميت متنوع اما در تعداد كم در اين غار يافت مي شود. درون غار خشك است و براي تهيه آب بايد از چشمه بزرگي كه در نزديكي غار وجود دارد، استفاده كرد. در نزديكي مزدوران چشمه هاي آب گرم معدني نيز وجود دارد. اين غار كه قدمت آن را تا هزارة‌ دوم پيش از ميلاد تخمين مي زنند در ارتفاعات چاهك و شورلق واقع شده است.
 
غار بزنگان
در شش كيلومتري جنوب غربي دهكده بزنگان واقع شده و قدمت آن به پيش از ميلاد بر مي گردد . غار بزنگان آهكي بوده و داراي ستون هاي استالاگتيت و استالاگميت مي باشد. كف غار خاكي و صاف و دهانه آن رو به شمال قرار دارد و در داخل آن نيز آب آشاميدني وجود دارد.
 
غار هندل آباد
اين غار در بخش تبادكان مشهد در 45 كيلومتري مشهد واقع شده و در فاصله كوتاهي از روستاي هندل آباد قرار دارد. دهانه غار به سمت جنوب و مربع شكل است. آب چشمه درون غار نزد مردم جنبه شفابخشي پيدا كرده و اعتقاد دارند كه ابله گوسفندان را درمان مي كند. درون غار ستون هاي آهكي استالاگتيت و استالاگميت وجود دارد . طول غار 90 متر است .

 دریاچه ها ، چشمه ها و آبشارهای طبیعی اطراف مشهد:

دریاچه بزنگان :
این دریاچه در 130 کیلومتری جاده مشهد – سرخس و در جنوب رشته کوههای هزار مسجد قرار دارد.  مساحت آن در حدود 80 هکتار و حداکثر عمق آن 12 متر است .
آب آن شیرین و از بارندگی ها و چشمه های کوچک تامین می گردد .
 
چشمه سبز :
چشمه سبز كه در حدود 20 كيلومتري روستاي بزرگ گلمكان مشهد واقع است، در سر راه مشهد به قوچان و در يكي از بلندترين نقاط رشته كوه بينالود قرار دارد.
اين چشمه با طول و عرض بسيار زياد و آب فراوان از قديم زيبا و بحث انگيز بوده است. اين چشمه كه در اطراف به وسيله ديواره هاي كوهستاني احاطه شده است  ‌درياچه اي را تشكيل مي دهد. يكي از چشمه هاي متعدد اين محل به نام چشمه اشتها معروف است . اهميت چشمه سبز در هواي مناسب و آب مطلوب آن است . طبيعت زيباي منطقه، اشتهار فراواني براي اين درياچه كوچك به همراه آورده است.
 
چشمه گراب :
در سمت جنوبي و در فاصله 49 كيلومتري مشهد در جاده مشهد – نيشابور واقع شده است.  چشمه گراب داراي چندين چشمه با فاصله حدود 500 متر از يكديگر مي باشد كه همگي داراي دهانه هاي مخروطي و ارتفاعي در حدود 30 متر از سطح زمين مي باشند. اين چشمه ها كه بر روي تپه هاي مخروطي شكل جريان دارند، داراي آب معدني با خواص درماني فراوان مي باشند. املاح كلر و سولفات در اين آب فراوان است. آب چشمه مفید است و به دفع مواد زايد بدن كمك مي كند. از خواص درماني آن كمك به بهبود، بيماري هاي مفصلي ، ازدياد ترشحات بزاق ،‌صفرا. معده و لوزالمعده است. آب اين چشمه ها عموما در درمان بيماري هاي مفصلي اثر بخش است .
 
چشمه شاهان گرماب:
اين چشمه در 72 كيلومتري مشهد و در نقطه اي كوهستاني واقع است و داراي آب معدني فراوان با 45 درجه سانتي گراد حرارت مي باشد. بناي استخر و دوازده شاه نشين رختكن آن به شاه سليمان صفوي منسوب است. آب چشمه خواص درماني فراواني است از جمله :‌ بهبود و التيام عفونت هاي پوستي ،‌ زخم هاي مزمن، واريس ، ‌رماتيسم ، آرتريت ، آرتروز و كوفتگي و دردهاي عصبي ازجمله اين خواص است . نوشيدن آب چشمه تا ميزان يك ليتر در روز و در سه نوبت نيز توصيه شده است. شاهان گرماب در جاده مشهد – سرخس واقع است،‌راه ديگر آن جاده مشهد تربت جام است كه با گذشتن از فريمان به سمت شمال منشعب مي شود.
 
چشمه گيلاس :
در جلگه سر سبز توس قرار دارد و فاصله آن تا مشهد 48 كيلومتر است . چشمه گيلاس كه با نام چشمه گلسب در متون تاريخي از آن ياد مي شود، ‌به علت واقع شدن در شرايط خاص جغرافيايي هميشه داراي آب است، اين چشمه در محل اختلاف سطح دو جلگه توس و مشهد و وضع خاص ارتفاعات نزديك آن (وه عمارت) از مخزن آب فراواني در شمال چشمه بهره مند مي شود. عمق چشمه 4 تا 5 متر و ارتفاع آن از سطح دريا 1010 متر است
 
آبشار اخلمد:
اين آبشار در 2 كيلومتري روستاي قديمي اخلمد جريان دارد. به علت ارتقاع زياد و بارندگي فراوان ، اين آبشار در ماه هاي ابتداي هر سال داراي بيشترين مقدار آب و زيبايي فريبنده اي مي شود. از آنجا كه جنس سنگ هاي تشكيل دهنده كوه هاي اخلمد آهكي است بر اثر نفوذ آب داراي حفره ها و شكاف هاي مدور و نسبتا عميقي مي باشد. زمين و رسوبات اين منطقه به دليل پيدايش فسيل هاي نسبتا عميقي مي باشد.  زمين و رسوبات اين منطقه به دليل پيدايش فسيل هاي آمونيت متعلق به اواخر دوران ژوراسيك است. كوه هاي اخلمد هم به دليل ارتفاع و مسطح بودن و زيبايي فوق العاده هر سال سنگ نوردان،  كوه نوردان و مسافران زيادي را به سوي خود جلب مي كند.