پرتو2: ساختار، عملكرد و اهداف

ساختار،  عملكرد و اهداف

سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني مركز مشهد

آگاهی از پتانسیل معدنی و استفاده بهینه از ثروتهاي خدادادی، مقابله با حوادث و سوانح طبیعی و احداث سازه های خطی و نقطه ای، بدون مطالعه جامع زمین و ويژگیهای آن امکان پذیر نیست. لذا با توجه به این ضرورت و در راستای توسعه سازمان زمين شناسي و اکتشافات معدني کشور که نقش مهمی در تحقیقات بنیادین دارد، با صدور حکمی از جانب رياست وقت سازمان، جناب آقاي دكتر محمود احمد زاده هروي ـ در نيمه اول سال 1369 ـ مهندس ارژنگ بهروزي مديريت مركز مشهد را به عهده گرفتند و اين مركز کار خود را با 4 نفر كارشناس و 3 نفر نيروي ستادي آغاز نمود.

هم اكنون شمار نيروهاي شاغل در اين مرکز نزديک به 60 نفر مي باشد. با توجه به سياستهاي دولت محترم مبني بر واگذاري امور به بخش خصوصي، كليه امور مربوط به پشتيباني اكيپ هاي صحرايي، خدمات، انتظامات و نگهداري فيزيكي ساختمانها و نيز تاسيسات و فضاي سبز به بخش خصوصي واگذار شده است كه قريب 40% نيروها را تشكيل مي دهند. 60 % نيروها در بخشهاي فني اعم از زمين شناسي ، اكتشاف ، ژئوماتيكس ، آزمايشگاه هاي شيمي  و امور ستادي مشغول به كار مي باشند. شايان ذكر است، در حال حاضر 24 نفر كارشناس كه 70% آنها در رده هاي كارشناسي ارشد و تحصيلات تكميلي (دكترا) مي باشند، در اين مديريت مشغول به کار هستند.

گروه زمين شناسي

اين گروه از بخشهاي مختلف  مطالعات زمين شناسي صحرايي ، آزمايشگاه سنگ شناسي و فسيل شناسي تشكيل شده است . در طي 14 سال فعاليت اين مركز 43 ورقه نقشه زمين شناسي با مقياس 1:100000 به مساحت تقريبي 107500 کيلومتر مربع در منطقه شمال شرق كشور به چاپ رسيده است. از ديگر فعاليتهاي اين گروه، همكاري با پروژه هاي عمراني استاني و خارج از استان، از جمله تهيه نقشه زمين شناسي بندر عسلويه و پروژه سيمان دره گز، بردسکن و غيره بوده است . همكاري با دانشگاه ها در خصوص پايان نامه دانشجويان، تهيه مقاطع سنگ شناسي، فسيل شناسي و مطالعه آنها و همچنين تهيه عكس و ا سلايد از نمونه هاي تخصصي براي ارائه خدمات به بخش دولتي و خصوصي مي باشند.

گروه اكتشاف

كارشناسان مجرب در اين بخش مراحل مختلف اكتشاف مواد معدني شامل پي جويي  اكتشافات نيمه تفصيلي و تفصيلي را انجام مي دهند و نتيجه زحمات آنها به صورت جمع آوري اطلاعات مربوط به قابليت معدني استانهاي خراسان رضوي، شمالي و جنوبي و شناسايي انديسهاي معدني و تهيه نقشه معدني و پراكندگي آنها مي باشد. افزون بر اين، همكاري با اكتشاف و پي جويي كانسارهايي طلاي ارغش ، قلعه جوق، كلاته تيمور، تنورچه و پلاسرهاي طلا در زرمهر، خوش دره و اكتشاف نيمه تفصيلي كانسار مس شيخ عالي از جمله فعالیتهای این بخش می باشد. اين گروه در اجراي بخش زيادي از فعاليتهاي اكتشافي طرح اكتشاف مواد معدني خراسان جنوبي، كانسارپلي متال (چند فلزي ) چاه كلب، مس شورك، طلاي چاه زاغو، هيرد، ليستونيت هاي خراسان جنوبي، طلا و آنتيموان شوراب، قلع شاه كوه و كانسارهاي سولفيد توده اي در شرق ايران نقش مهمي ايفا كرده است. همچنين از ديگر توانمنديهاي اين بخش، مطالعه كاني سنگين، تهيه مقاطع مينرالوگرافي و مطالعه آنها مي باشد.

گروه ژئوماتيكس

پيشرفت در فناوري اطلاعات و نياز روز افزون به داده هاي علمي روز، باعث شده است كه اين دانش، گسترش چشمگيري داشته باشد. از اين رو مدیریت مرکز، توجه لازم به راه اندازی این بخش داشته است. اين گروه از  دو بخش سنجش از دور و كارتوگرافي رقومي و GIS تشكيل شده است . مهمترين فعاليتها در بخش سنجش از دور، شامل مطالعه و بررسي هاي دورسنجي و پردازش داده هاي ماهو اره اي با هدف تفكيك واحد هاي سنگي و دگرساني ها و اهداف اكتشافي در گستره ورقه هاي 1:100000 زمين شناسي مي باشد. تهيه تصوير ماهواره اي كل استان و همكاري با پروژه هاي عمراني استان خراسان، مانند كار بر روي  حوضه هاي آبريز قوچان و نيشابور و خارج از استان، تهيه تصاوير  ماهواره اي براي تفكيك واحدهاي زمين شناسي بندر عسلويه، از ديگر فعاليتهاي اين بخش مي باشد.

كارتوگرافي رقومي و GIS

سامانه اطلاعات جغرافيايي به عنوان پايه اي براي گردآوري اطلاعات از طريق فضاي هندسي است . فعاليتهاي اين بخش شامل رقومي نمودن نقشه هاي پايه و ورود آنها به شبكه جغرافيايي استان ، مديريت داده ها ، تهيه بانك اطلاعاتي از ورقه هاي 1:250000 و 1:100000 پوشش استانهاي خراسان رضوي ، شمالي ، جنوبي و همكاري با پروژه هاي عمراني استاني ( پروژه خطوط لوله گاز خراسان جنوبي و خارج از استاني همكاري با تهيه نقشه زمين شناسي بندر عسلويه ) ، كارتوگرافي  و رقومي نمودن نقشه هاي 1:50000 سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح ، تهيه فايل رقومي 33 برگ نقشه زمين شناسي 1:100000 مي باشد.

آزمايشگاه هاي شيمي

بررسي هاي زمين شناسي و اكتشافي از يك طرف و ضرورت تبديل دانسته هاي كيفي به داده هاي كمي از طرف ديگر ايجاب مي نمايد تا با تجهيز آزمايشگاه هاي پيشرفته شيمي در دستيابي به اهداف عاليه سازمان كه همانا بهره برداري مناسب از ذخاير خدادادي است ، تلاش و كوشش نماييم .

در همین راستا، در آزمایشگاه های شیمی این مرکز، نمونه ها توسط دستگاه های مجهز ICP، طیف نور سنج (Spectrophotometer)، طیف نور سنج شعله ای(Flamephotometer)، فلوئورسانس اشعه ایکس (XRF) پرتابل، یا روشهای وزن سنجی و تیتراسیون، مورد تجزیه شیمیایی کمی، نیمه کمی و کیفی قرار می گیرد.

کارشناسان در اين آزمايشگاه ها علاوه بر نيازهاي داخلي، همواره خدمات ارزشمندي را به دست اندركاران  معادن ، اشخاص  و شركتها ارائه مي كنند .

كارگاه هاي خردايش ، نرمايش ، مقاطع نازك و شست و شوي نمونه هاي كاني سنگين، حسب مورد خدمات لازم را ارائه مي كنند. اين كارگاه ها علاوه بر موارد ياد شده، آماده سازي نمونه ها براي تجزيه شيميايي را نيز به عهده دارند.

گردآورنده : جعفر طاهري