اختر شناسان دانشگاه «سنت اندروز» شواهدي پيدا كرده اند كه نشان مي دهد يك حلقه غبار گرداگرد ستاره «اپسيلون-نهر» (Epison Eridani) در حال چرخش است.
به گزارش ايسنا، اين مشاهدات با استفاده ازآرايه ميليمتري «اسكوبا» (SCUBA) و بر اساس تصويربرداري از حلقه غبار در طيفهاي الكترومغناطيسي صورت گرفت.
اين شواهد تاييدي هستند بر اين نظريه كه حلقه هاي چرخان گاز و غبار گرداگرد ستارههاي تازه متولد شده در نهايت به سيارات تبديل مي شوند.
در حقيقت موادي كه به اعتقاد اخترشناسان مي تواند مواد تشكيل دهنده سيارات باشد دراين حلقه هاي گسترده متشكل از گاز و غبار وجود دارند.
اختر شناسان همواره اين نظريه را مطرح كرده اند كه سيارات وستارگان از توده هاي گاز و غباري تشكيل شده اند كه دراثرنيروي جاذبه گرد هم آمده اند.
هنگامي كه عمل رمبش درمركز اين توده گاز و غبار اتفاق ميافتد حركت ساير مواد گرداگرد هسته آغاز مي شود و به اين ترتيب حركت چرخشي حول مركز اتفاق ميافتد. درنهايت تمام گازها غبارها ومواد چرخان در يك صفحه قرار مي گيرند نظير يك خمير پيتزاي چرخان.
سرانجام زماني مي رسد كه درنتيجه رمبشهاي مداوم جرم هسته مركزي اين صفحه چرخان آنقدر زياد مي شود كه ميتواند همچون يك ستاره فروزان بدرخشد.
در خارج از هسته ساير غبارها با پيوستن به يكديگر صخرهها، سياركها و نهايتا سيارات را تشكيل ميدهند و توفانهاي سهمگين ستاره نوزاد غبارهاي منظومه ستارهيي جديد را مي روبد. تمام اين اتفاقات از آغاز تا پايان چيزي حدود ده صد ميليون سال به طول مي انجامد.
البته تمام آنچه گفته شد هنوزدر حد يك نظريه است چرا كه هرچند بر اساس شواهد موجود اين مي توان نظريه را مورد ارزيابي و حتي تاييد قرارداد اما هنوزهم اخترشناسان بسياري با ترديد در جستجوي شواهد معتبرتري براي رد و يا قيول آن هستند.
در تحقيقي كه به تازگي توسط دانشگاه اندروز با عنوان Detecting a Rotation in the Epsilon Eridani Debris Disc صورت گرفته است اختر شناسان دانشگاه سنت اندروز به توضيح در مورد يافتههايشان در اين زمينه پرداختهاند.
مشاهدات صورت گرفته با كمك آرايه ميليمتري اسكوبا صورت گرفت.
اين ابزار انقلابي كه به تلسكوپ پانزده متري جيمز كلرك ماكسول متصل است، در حال حاضر بزرگترين ابزاري است كه مي تواند امواج ميليمتري الكترومغناطيسي را شناسايي كند و ازسال 2005 كه تعميرشد مجددا مورد استفاده قرارگرفته است.
در هر حال نسل دوم اين نوع آرايه درسال 2007 به كار گرفته خواهد شد.
به نوشته نجوم، صفحه غبار ابتدا توسط اين آرايه يك بار در سال هاي 1997- 1998 و بار ديگر در سالهاي 2002 تا 2005 مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.
در اين مدت مشخص شد تودههاي مختلفي از مواد در جهت حركت عقربه هاي ساعت حول ستاره مركزي ميچرخند به اين ترتيب مدارش را در عرض 120 سال كامل مي كنند.
سرعت چرخش اين مواد حول ستاره مركزي نشان مي دهد كه اين صفحه غبارچرخان زادگاه سيارات و سياركها ميباشد. اگر ذرات و مواد موجود دراين صفحات درمنظومه شمسي قرار داشتند سيارات تشكيل شده اندكي دورتراز پولوتو قرار ميگرفتند.
اين مشاهدات با توجه به محدوديت حساسيت اسكوبا صورت گرفت اخترشناسان اميدوارند كه بتوانند مشاهداتشان را با استفاده از اسكوبا تكميل كنند و تصوير بهتري از اين سيارات در حال شكل گيري داشته باشند.
تهيه : مهسا شهبازي
E-mail : info [at] gsinet [dot] ir