نويسنده : ک‍رد ق‍دی‍م‍ی‌،ب‍رات‌ م‍ح‍م‍د به راهنمایی: A.Ashouri
مرجع : پایان نامه(کارشناسی ارشد)دانشگاه فردوسی،مشهد
سال انتشار : 1383

چکيده :

یکی از واحدهای فسیل دار شمال غرب و غرب اسفراین، نهشته های دونین پسین است. این نهشته ها در دو منطقه چهاربرج (در 30 کیلومتری جاده اسفراین به سنخواست) و شیرویه (در 25 کیلومتری جاده اسفراین به بجنورد) قرار دارد. مطالعه و بررسی سنگواره های مرجانی موجود در این نهشته ها، که از فراوانی و حفظ شدگی خوبی برخوردارند هدف اصلی رساله حاضر را تشکیل می دهد.
نهشته های مورد بررسی از آهک، آهک مارنی، آهک ماسه ای و شیل تشکیل یافته است که تماس آن با سازند ماسه سنگی پادها در زیر تدریجی و با سازند شمشک در بالا ناپیوسته است. از دیدگاه چینه شناسی این نهشته ها جزئی از سازند خوش ییلاق در البرز شرقی به شمار می آیند.
مطالعات انجام گرفته بر روی مرجان های فسیلی منجر به شناسایی 12 جنس و 18 گونه از مرجان ها شده است. گونه های شناسایی شده برای اولین بار از منطقه و 5 گونه برای اولین بار از ایران گزارش می شوند. بر اساس گونه های شناسایی شده، سن فرازنین- فامنین برای این نهشته ها پیشنهاد می گردد.
برخی از گونه های شاخص به طور همزمان از حوضه البرز و ایران مرکزی (طبس، اصفهان و کرمان) گزارش شده اند. این بدان معنی است که نواحی مذکور در فرازنین توسط دریایی مشترکی پوشیده شده اند. در مقیاس وسیع تر، وجود شباهت های مزبور بین ایران، افغانستان، استرالیا و جنوب چین می تواند بیانگر عرض جغرافیایی مشابه نواحی مذکور در زمان فرازنین باشد.
نتایج حاصل از بررسی وضعیت ریخت شناسی مرجانها و رخساره های سنگی در مطالعات حاضر دو زون اکولوژیکی را مشخص می نماید:
1- زون اکولوژیکی مربوط به محیط کم عمق و پر انرژی که حاوی مرجان های درشت و دیس اپی منت دار با سن فرازنین است.
2- زون اکولوژیکی مربوط به محیط کم انرژی و حاوی مرجان های انفرادی، کوچک و متوسط آئولوس دار با سن فامنین.
وجود مرجان های دیس اپیمنت دار با تنوع زیاد و فراوانی کم با محدوده سنی فرازنین و جایگزینی آنها به وسیله مرجان های آئولوس دار با تنوع زیاد، نشان دهنده تأثیر انقراض انتهای فرازنین روی مرجان های منطقه است.
بررسی رخساره های سنگی که منجر به شناسایی 4 رخساره (دریای باز، سد، لاگون و جزر و مدی) شده، نشان دهنده این است که توالی فوق در یک محیط کم عمق تا ساحلی بر جای گذاشته شده است.