نويسنده : ح‍داد ت‍وک‍ل‍ی‌،ال‍ه‍ام‌ به راهنمایی فرشته سجادی
مرجع : پایان نامه(کارشناسی ارشد)-دانشکده علوم،تهران
سال انتشار : 1384

چکيده :

به منظور مطالعه سازند كشف رود، سه برش به نامهاى قلعه سنگى، تپه نادر و خط لوله گاز انتخاب شد و نمونه بردارى از آنها انجام گرديد. از برش قلعه سنگى واقع در 110 كيلومترى شرق مشهد، پانزده كيلومتري شرق روستاي بغبغو به ضخامت 1090 متر تعداد 95 نمونه برداشت گرديد. سازند كشف رود در برش قلعه سنگى بصورت دگرشيبى زاويه دار بر روى سازند سينا (لادنين) و بصورت ناپيوستگى فرسايشى در زير سازند مزدوران (آكسفوردين- كيمريجين) قرار گرفته است. از برش تپه نادر واقع در 30 كيلومترى شمال غرب گردنه سنجدك در شمال كوه شاهان به ضخامت 200 متر، تعداد 26 نمونه برداشت گرديد. سازند كشف رود در برشى تپه نادر به طور دگرشيب بر روي سنگهاى افيوليتى (پرمين پسين- ترياس پيشين) قرار دارد و قسمت فوقانى اين سازند قابل شناسايى نيست.
از برش خط لوله گاز واقع در 25 كيلومتري جاده مشهد- سرخس، در شمال شرقى ميامى در حد فاصل رودخانه كشف رود و رشته كوه بزنگان به ضخامت 453 متر، تعداد 44 نمونه شيل برداشت گرديد. سازند كشف رود در اين برش توسط سازند چمن بيد (كالوين) به طور همساز و تدريجى پوشيده مي شود و قسمت پايينى آن گسله مى باشد و قابل شناسايى نيست. در نهايت 545 اسلايد پالينولوژيكى از كليه نمونه هاى برداشت شده تهيه و مورد مطالعه قرار گرفت. از ميان اين سه برش، تنها در قسمت ميانى تا بالايى برش قلعه سنگى از سازند كشف رود پالينومورف هاى با درجه حفظ شدگى نسبتاً خوب و متنوع مشاهده گرديد. مجموعاً 82 گونه اسپور و پولن (60 گونه اسپور متعلق به 39 جنس، 22 گونه پولن متعلق به 12 جنس) 19 گونه دااينوفلاژله متعلق به 14 جنس، 1 گونه آكريتارك متعلق به 1 جنس، 2 گونه اسپور آلگ متعلق به 2 جنس و 3 گونه اسپور قارج متعلق به 3 جنس شناسايى شدند. از اين مجموعه پالينومورف ها ميوسپورها شامل انواع ترايلت دار، با تقارن شعاعى و پولن ها از انواع تك شياره، تك باله، دو باله و سه باله از بقيه پالينومورف ها فراوانتر بودند. داينوفلاژله ها، اسپور قارچها، آلگ ها، آكريتاركها و آستر داخلى فرامينيفرها بخش كوچكى از اين مجموعه پالينومورف ها را تشكيل مى دهند.
از ميان پالينومورف هاى خشكى سه جنس Klukisporites,, Dictyophyllidites Cyathidites از فراوانى بيشتري برخوردار مى باشند. با توجه به فراوانى نسبى جنسهاى Klukisporites و Dictyopleyllidites و مقايسه آن با زون هاي تجمعى معرفى شده در افغانستان (1977 ,Ashraf) به نام- Ischyosporites variegates Duplexisporites problematicus و استراليا (1975 ,Filatoff) به نام Dictyophyllidites Assemblage subzone سن ژوراسيك ميانى براى برش قلعه سنگى بدست آمد. بعلاوه با توجه به انقراض Striatella seebergensis و ظهور Contignisporites burgeri سن باژوسين- باتونين براي برش مورد مطالعه تعيين گرديد. در برش قلعه سنگى دو اينتروال زون كه قبلاً به صورت محلى به نامهاى Striatella seebergensis به محدوده سنى باژوسين انتهايى و Contignisporites burgeri به محدوده سنى باتونين ابتدايى از برش سنجدك (جنوب شرق مشهد) معرفى شده بودند، شناسايى گرديدند. از لحاظ كمى و كيفى مقايسه دقيق پالينوفلوراي موجود در دو برش سنجدك (جنوب شرق مشهد) و قلعه سنگى (شرق مشهد) نشانگر آن است كه هر دو برش داراى مجموعه يالينوفلوراي تقريباً مشابه بوده و در نتيجه شرايط رسوبگذاري و آب و هواي يكسانى در شرق و جنوب شرق مشهد در طى باژوسين- باتونين حكمفرما بوده است. ضريب شباهت كلارك و هارتبرگ (1983 ,Clark & Hartleberg) براي دو برش مذكور 30/30 بدست آمد كه نشان دهنده ارتباط دريايى بين اين دو برش است.
همچنين درصد فواوانى پالينومورف هاي خشكى (اسپور و پولن) نسبت به پالينومورف هاى دريايى (داينوفلاژله هاى نوع پروكسيميت) مبين محيط دريايى كم عمق و حاشيه قاره اى مى باشد. با توجه به نوع اسپورها و پولنهاي موجود در برش مورد مطالعه، گياهان والد آنها شامل پتروفيتا (Pterophyta)، كنيفروفيتا (Coniferophyta)، بريوفيتا (Bryophyta)، ليكوپودوفيتا (Lycopodophyta) و ژينكوفيتا (Ginkgophyta) مى باشند. حضور گياهان پتروفيتا (بصورت غالب) و كنيفروفيتا، در محيط اطراف حوضه رسوبى و حضور اسپورهاى قارچ و داينوفلاژله هاي مربوط به آب و هواي گرم و معتدل، نشان مى دهد كه شرايط گرم تا نيمه گرم و مرطوب در منطقه حاكم بوده است. با توجه به درصد مواد ارگانيكى و فراوانى فيتوكلاست ها در مقايسه با دو فاكتور ديگر شامل پالينومورف هاى دريايى و AOM ، محيط تشكيل برش مورد مطالعه يك محيط بسيار نزديك به ساحل و داراى اكسيژن فراوان بوده است.
با مقايسه رنگ نارنجى اسپور ها و پولنهاي موجود در برش مورد مطالعه مشخص مى گردد كه سنگ منشا ميزبان اين پالينومورفها از نظر حرارتى در مرحله بلوغ بوده و پالينومورفها قدرى تغييرات شيميايى را تحمل كرده اند اما نفت موجود پتانسيل يك نفت تجارى را ندارد و با توجه به رنگ قهوه اى تيره تا سياه پالينومورفهاى موجود در برش تپه نادر و خط لوله گاز نشان دهنده مرحله فوق بالغ (over mature) و از لحاظ تشكيل نوع هيدروكربور در مرحله تشكيل گاز خشك در برش مورد مطالعه است. مقايسه دو سازند كشف رود از گروه شمشك در كپه داغ و گروه شمشك در البرز نشان ميدهد كه از سمت غرب به شرق كپه داغ قسمتهاى فوقانى گروه شمشك به سازند كمشف رود كه واحدى دريايى تر است تبديل مى شود. حضور اسپور و پولتها به همراه داينوفلاژله هاى نوع پروكسيميت محيط دريايى را براي سازند كشف رود اثبات مى كند، در صورتى كه محيط تشكيل سازند شمشك يك محيط خشكى همراه با پيشرويهاى كوتاه مدت دريا بوده است و نشان مى دهد كه اين دو سازند از لحاظ سنى، محيط رسوبى و رخساره ها شباهتى به هم ندارند و نمى توانند معادل يكديگر باشند.

نمايه‌ها : پالينو استراتيگرافي