نويسنده : حمیدرضا جوادی؛ استاد راهنما: دکتر محمدرضا قاسمی؛ اساتید مشاور: دکتر علی یساقی، دکتر مجید شاه پسند زاده
مرجع : پايان نامه كارشناسي ارشد
سال انتشار : 1385

چکيده :

سامانه گسل درونه با طول بیش از 900 کیلومتر پس از گسل اصلی زاگرس به عنوان دومین سامانه گسلی بزرگ در ایران شناخته می شود. با توجه به قرارگیری گسل درونه در مرز بلوک های لوت، یزد و کوههای خاور ایران با پهنه مرکزی ایران، وجود آمیزه های افیولیتی در بخش هایی از طول گسل، انباشت رسوبات فلیش گونه ائوسن در بلوک شمالی آن و کمان ماگمایی شمال گسل که در بردارنده سنگ های آتشفشانی عهد ائوسن است، می توان وجود یک زمیندرز را در راستای گسل درونه جستجو نمود.
با توجه به هندسه خمیده گسل درونه می توان آن را به بخش اصلی خاوری، میانی و باختری تقسیم نمود که هر بخش ویژگی های زمین ساختی، لیتوتکتونیکی و ریخت زمین ساختی خاص خود را دارد. در بخش خاوری شاخه ای از گسل جدا شده و به داخل خاک کشور افغانستان ادامه می یابد که به عنوان شاخه افغان گسل درونه معرفی می شود. بیشتر صفحات گسلی اندازه گیری شده در هر سه بخش گسل دارای سازوکار راستالغز چپ بر، با شیب زیاد هستند، ضمن این که سازوکارهای راستالغز راست بر و شیب لغز واژگون و عادی نیز در ارتباط با جنبش گسلی مشاهده می شود.
مطالعات تنش صورت گرفته بر پایه سطوح گسلی اندازه گیری شده در راستای گسل نشان می دهد که: شکل میدان تنش در هر سه بخش به صورت کلوچه ای (oblate) است. راستای بیشینه کوتاه شدگی در بخش خاوری، خاور- باختر، در بخش میانی، خاور- جنوب باختر و در بخش باختری شمال شمال خاور- جنوب جنوب باختر است. بر پایه موقعیت هندسی تنش های اصلی به دست آمده و با در نظر گرفتن فرضیه آندرسون سازوکارهای محتمل در هر بخش بیان شده است.
ترافشارش و تراکشش منطقه ای در طول سامانه گسل درونه سبب شکل گیری ساختارهای متنوعی شده است.
هندسه همپوشان گسل، خم های راست پله و جنبش راستالغز چپ بر گسل درونه سبب ایجاد ترافشارش منطقه ای در طول آن و شکل گیری چین خوردگی های جوان در نهشته های نئوژن شده است. این چین خوردگی ها طی دو سازوکار متفاوت به وجود آمده اند: دسته نخست طاقدیس های شکل گرفته در خم راست پله (خم گرفتاری) سامانه گسل درونه و دوم پشته های فشاری (pressure ridges) که در نتیجه هم پوشانی شاخه های موازی سامانه گسل درونه تشکیل شده اند. ضمن اینکه در نواحی خم پله گسل، جنبش راستالغز چپ بر، موجب ایجاد و توسعه حوضه های جدایشی- کششی در طول آن شده است.
تعیین نرخ لغزش زمین شناسی در بخش میانی گسل درونه بین شهرستان های تربت حیدریه تا خلیل آباد انجام پذیرفت این برآوردها بر پایه بازسازی الگوی آبراهه ها، پادگانه های آبرفتی و مخروط افکنه های بریده شده و نیز سن نسبی نهشته های پلیستوسن صورت گرفته است. بر این اساس بیشینه نرخ لغزش افقی در طول گسل از 5/1 میلیمتر بر سال در قطعه شمال خاور کاشمر تا 4 میلیمتر بر سال در قطعه شادمهر تغییر می نماید.
جابجایی رشته قنات های شمالی- جنوبی در محل تقاطع با گسل و مشاهده شواهد گسیختگی سطحی همراه با رویداد زمین لرزه های قدیمی به عنوان جوانترین شواهد جنبش گسل در کنار عواملی چون شکل گیری چندین نسل بادزن های آبرفتی، ایجاد سامانه پادگانه های آبرفتی، سطوح فرسایشی (Pediments)، بریدگی و جابجایی آبراهه ها، بادزنها و پادگانه های آبرفتی به سبب جنبش گسل، نماینده فعالیت زیاد گسل در عهد حاضر است. اما تعداد کم زمین لرزه های بزرگ در راستای آن به احتمال به سبب عملکرد خزش در طول گسل و یا طولانی بودن دوره بازگشت زمین لرزه های ناشی از جنبش این گسل است.
وجود شواهد متعدد در زمین ساخت کلی فلات ایران و در راستای گسل درونه نشان دهنده تغییر سوی حرکت گسل از زمان نئوژن به بعد می باشد. به گونه ای که در زمان پیش از نئوژن جنبش گسل درونه به صورت راستالغز راست بر بوده است که اینک با تغییر رژیم تنش های اصلی در ایران آن این جنبش با سازوکار چیره راستالغز چپ بر دنبال می شود.

نمايه‌ها : تحليل ساختاري