نويسنده : ملك زاده شفارودي ،آزاده؛ به راهنمايي:محمد حسن كريم پور، استاد مشاور: سيد احمد مظاهري
مرجع : پايان نامه(كارشناسي)_دانشگاه فردوسی مشهد. دانشكده علوم؛گروه زمين شناسي
سال انتشار : 1382

چکيده :

كانسار پلى متال تكنار (Cu-Zn-Au-Ag-Pb) از نظر ساختارى جزيى از زون تكنار است. زون تكنار به صورت يك بالا آمدگى گوه ايى شكل بين دو گسل درونه در جنوب و تكنار در شمال واقع شده است.
سه نوع كانى سازى در محدوده كانسار تكنار كه شامل: 1) كانى سازى پلى متال سين ژنتيك (اردويسين) 2 (كاني سازى در توده هاى نفوذى بعد از پالئوزوئيك و 3)كانى سازى اپي ژنتيك رگه ايى است، مشاهده مى شود.
كانسار تكنار در چهار منطقه رخنمون دارد، كه به نامهاى تك I تا 7، نامگذارى شده است مطالعات اين پايان نامه عمدتا بر روى كانى سازى پلى متال تك IوII متمركز گرديده است. آثار كار شدادى و فعاليت ها ى معدني قديمى شامل تونل ها، ترانشه ها و سرباره ها اهميت معدنى اين منطقه ر ا در زمانهاى گذشثه نشان مى دهد كانى سازى پلى متال در افق خاصى از سازند تكنار (اردويسين؟)تشكيل شده است. سازند تكنار در
محدوده تشكيل شامل سنگهاى رسوبى پليتى غنى از كوارتز و بعضا ساب اركوز و همچنين توده هاى ساب ولكانيك بازيكى بوده كه بعد از كانى سازى تحت تاثير دگرگونى ناحيه اى در حد رخساره شيست هاى سبز قرار گرفته و در حال حاضر شامل سرسيت شيست، كلريت سرسيت شيست، سرسيت شيست هاى گارنت دار، كلريت شيست و متاگابرو- ديوريت تا متادياباز مى باشد.
كانى سازى پلى متال به سه حالت استوك ورك، لايه اى و توده اى ديده مى شود. با عنايت به قدمت كانى- سازى (اردويسين؟) و فعاليت گسلهاى درونه و تكنار شكل، ابعاد و موقعيت كانى سازى تحت تاثير گسلهاى منطقه دستخوش تغييرات و جابه جايى قابل توجه قرار گرفته است.
در تك I بخش استوك ورك شامل 2 رگچه تا 10 رگچه در واحد مترمربع به ابعاد حداكثر 1سانتيمتر است و كنتاكت اين بخش با بخش لايه اى گسلى مى باشد اين كانى سازى در شرق كانى سازى لايه اى ديده مى شود سنگ ميزبان رگچه ها متاسديمنتها و يا توده هاى ساب ولكانيك بازيك هستند كانى هاى كانى سازى استوكورك عبارتست از: پيريت+ كالكوپيريت و مگنتيت و با التر اسيون كلريت+ كو ارتز+ سرسيت در متاسديمنتها و يا زون پروپليتيك- سيليسى در متاگابرو- ديوريتها تا متادياباز ها.
امتداد كانى سازى لايه اى شمال شرقى- جنوب غر بى و شيب آن 27 درجه به سمت شمال غرب است.
ابعاد بخش لايه اى به خاطر واقع شدن در زون گسلى غير واقعى و در حدود 5/12 متر مى باشد. ضخامت لايه بندى از 1ميليمتر تا 1/5 سانتيمتر متغير است كانى هاى اين بخش شامل مگنتيت+ ييريت+ كالكوپيريت +_ اسفالريت و گالن (و سولفوسالتها و طلا) و با التراسيون كلريت- كربنات و سرسيت مى باشد.
بخش تود ه ا ى به علت حضور زياد مگنتيت به صورت ماسيو ديده مى شود و ابعاد آن به علت واقع شدن در پنجره گسلى واقعى نيست ضخامت ظاهرى اين بخش 1 تا 3 متر و طول آن در حدود 5/12 متر مى باشد. كانى سازى تود ه ا ى در قسمت غربى و يا به عبارتى فوقانى كانى سازى لايه اى قرا رگرفته است اين بخش شامل مگنتيت+ پيريت+ كالكوپيريت+ اسفالريت+ گالن (و سولفوسالتهاي طلا) و با آلتر اسيون كلريت و كربنات و سرسيت است.
در تكII بخش استوك ورك شامل رگه در واحد مترمربع و غالبا با ابعاد ميليمترى تا حداكثر سانتيمتر ديده مى شود كنتاكت اين بخش با بخش لايه اي گسلي و در شرق آن واقع گرديده است. سنگ ميزبان رگچه ها متاسديمنتها و يا توده هاى ساب ولكانيك بازيك هستند. كانى هاى آن عبارتست از: پيريت+ كالكوپيريت + مگنتيت + اسفالريت+ گالن و با آلتراسيون كلريت+ كوارتز+ كربنات در متاسديمنتها و يا زون پروپليتيك- سيليسى در متاگابرو- ديوريتها تا متادياباز ها.
كانى هاى بخش لايه اى در اين تك شامل مگنتيت+ پيريت-، كالكوپيريت+ اسفالريت+ گالن (+ سولفوسالتها+طلا) و با آلتراسيون كلريت + كربنات مى باشد.
بخش تود ه ا ى? در تكII نيز شامل مگنتيت+ پيريت+ كالكوپيريت+ اسفالريت+ گالن (+ سولفوسالتها+ طلا)و با آلتراسيون كلريت و كربنات است.
مقايسه كانى سازى تك I,II نشاندهنده بالا بودن اسفالريت و گالن در تك IIاست
بررسى هاى ژئوشيميايى نيز در تك I,IIمقدار تغيير ات عناصر Cu, Zn, Pb, Au, Ag, Bi
Mo را به صورت زير نشان مى دهد:
تكPb(ppm)=27-4400,Zn(ppm)=269-15600,%Cu=0.01-5.86:I
و Bi(ppm)=34-2200,Ag(ppm)=2.4-95.1,Au(ppm)=0.86-7.33,Mo(ppm)=85-1300
تكII: Pb(ppm)=93-5000,%Zn(ppm)=0.3-7.68,%Cu=0.33-2.56
Bi(ppm)=79-214,Ag(ppm)=18.7-105,Au(ppm)=0.33-11,Mo(ppm)=54-116

مقايسه ژئوشيمى دو تك نشان مى دهد كه مقدار سرب و روى در تك، در هر سه بخش كانى سازى به مراتب بيشتر از تكI است.
بر اساس شو اهدپتروگر افى، كانى سازى، آلتر اسيون، بافت و شكل و ژنوشيمياپى كانسار پلى متال تكنار يك كانسار پلى متال ماسيوسولفيد غنى از مگنتيت تيپ تكنار است. با توجه به پاراژنز مينر الى و نمود ار هاى يايد ارى كانى ها، شر ايط فيزيكوشيميايى محلول كانى ساز تكنار به صورت زير است
( -29)-( -30)= fO2 و? 7-5 pH= ، ≥270 = Tak I: T ° C
( -35)-( -38),logaS2=(-11)-(-12)= fO2 و? 7->5 pH> ، ≤270 = Tak II: T ° C

با توجه به پاراژنز مينرالى و بالا بودن اسفالريت و گالن در تك II نسبت به تكI در دماى
پايين تر، PH بالاتر و فوگاسيته اكسيژن پايين تر تشكيل شده است و تكII در واقع قسمت فوقانى و جانبى تكI است.
فعاليتهاى ماگمايى پس از تشكيل كانسار پلى متال تكنار (ار دويسين؟)، در مراحل زمانى مختلفى در يالئوزوئيك، مزوزوئيك و ترشيارى در اين منطقه به وقوع پيوسته است. اين توده ها بعضا حاوى محلولهاى ماگمايى بوده كه موجب با تشكيل آلتراسيونهايى در منطقه شد ه اند. به نظر مي رسد چند توده نيز حاوى محلول كانه دار عمدتا مس بوده كه موجب تشكيل كانى سازيهاى نوع استوك ورك و رگه ايى شده است.
اين توده ها نيز باعث دگرگونى همبرى شد ه اند دگرگونى ناحيه اى درجه پايين در حد رخساره شيستهاى سبز كه در اواخر پالئوزوئيك رخ داده، مجموعه سنگهاى زون تكنار ر ا تحت تاثير قرار داده است.
توده هاى نفوذى در اين پنجره بر اساس دگرگونى ناحيه اى به دو دسته تقسيم مى شوند كه عبارتست از:
1) توده هاى نفوذى اسيدى- حدو اسط او اسط تا او اخر پالئوزوئيك شامل متاگر انوديوريت پورفيرى، متابيوتيت گر انوديوريت پورفيرى، متاگر انيت پورفيرى، متاگابرودپوريت پورفيرى، متاكو ارتزمونزونيت پور فيرى، متاكو ارتزمونزونيت پورفيري لكه اى، متاگر انيت پورفير لكه اى و متاگر انوديوريت پورفيري لكه اى و با التر اسيونهاى كو ارتز- سرسيت، سرسيت- جزيى سيليسى، كو ارتز- سرسيت- كلريت و پروپليتيك.
2) توده هاى نفوذى اسيدى- حدو اسط بعد از پا لئوزوئيك شامل كو ارتزمونزونيت- كوارتزمونزوديوريت پورفيرى، كو ارتزمونزونيت پورفيرى، گر انيت پورفيرى، گر انوديوريت پورفيرى، بيوتيت گر انيت گر افيكى و گرانيت گرافيكى و با التراسيونهاى كو ارتز- سرسيت، كو ارتز- جزيى سرسيت و كو ارتز- سرسيت- كلريت كانى سازى در توده هاى بعد از پالئوزوئيك در كو ارتزمونزونيت پورفيرى و گر انيت پورفيرى شمال- شرقى تكI ديده مى شود. كانى سازى حالت استوك ورك د ارد و كو ارتز، اكسيد هاى آهن ثانويه )هماتيت، گوتيت، ليمونيت( و مالاكيت در آن مشاهده مى شود. آلتراسيون همراه با كانى سازى از نوع كو ارتز- سرسيت و كو ارتز- سرسيت- كلريت است.
منشاء كانى سازى ممكن است خود اين توده ها و يا توده ا ى درعمق باشد كه جاى بحث و بررسى دارد.
سومين نوع كانى سازى در منطقه، كانى سازى اپي ژنتيك رگه ايى است. اين كانى سازى در زونهاى گسلى محدوده تكI و II ديده مى شود اين كانى سازيها نتيجه راهيابى محلو لاهاي هيدروترمالى از محل گسلها بوده است.
كانى سازى اپى ژنتيك خود در چند مرحله زمانى رخ داده است. حداقل سه نوع كاني سازى اپي ژنتيك در تكI و دو نوع در تك II قابل تفكيك مى باشد. آلتراسيون غالب در اين زونهاى گسلى آرژيليتى شدن و سيليسى شدن مى باشد و كانى سازى اوليه عمدتا اكسيده شده و اكسيدهاى آهن ثانويه و مالاكيت باقيمانده است.
نتايج ژئوشيمى اين كانى سازيها نشان مى دهد كه به طوركلى كانى سازيهاى اپي ژنتيك تك II از مقاديرسرب و روى بالاترى نسبت به كانى سازيهاى اپي ژنتيك تك I برخوردار هستد.

نمايه‌ها : ذخاير پلي متال