نويسنده : آق‍ای‍ی‌ ،ع‍ل‍ی‌ به راهنمایی: محمد رضا قاسمی،همایون صفایی
مرجع : پایان نامه(کارشناسی ارشد)دانشگاه فردوسی،مشهد
سال انتشار : 1383

چکيده :

سازند مزدوران در حوضه رسوبى كپه داغ در شمال شرق ايران يكى از مخازن مهم هيدروكربورى است. اين سازند در حوضه رسوبى كپه داغ رخنمون وسيعى داشته و داراى سنگ شناسى متنوعى مى باشد. در اين مطالعه چهار برش چينه شناسى از سازند مزدوران در شمال شوراب، قسمت شمالى و جنوبى كال شاه محمد و روستاى شوراب برداشت شده است. ضخامت اين سازند در اين برش ها به ترتيب 408.5، 140.5 و 88.5 متر مى باشد. مرز زيرين سازند مزدوران با سازند زيرين (کشف رود) و سازند فوقانى (شوريجه) از نوع فرسايشى مى باشد. در بين اين برش ها، برش شمال شوراب داراى ضخامت بيشتر و سنگ شناسى متنوع ترى مى باشد.
سازند مزدوران در برش شمال شوراب از 5 بخش، در برش شمالى كال شاه محمد از 3 بخش، در برش جنوبى كال شاه محمد از 5 بخش و در برش روستاى شوراب نيز از 3 بخش تشكيل شده است. اين سازند در برش شمال شوراب از سنگ آهكهای االيتى و بيوكلستى و تناوب شيل و به مقدار كمتر ماسه سنگ، در برش شمالى كال شاه محمد عمدتاً از سنگ آهكهاى بيوكلستى و همچنين االيتى، در برش جنوبى كال شاه محمد عمدتاً از ماسه سنگ با بين لايه هاى شيل و سنگ آهک و گل سنگ آهكى، در برش شوراب نيز بطور عمده از ماسه سنگ با بين لايه هاى گل سنگ آهكى و شيل تشكيل شده است.
مطالعات پتروگرافيكى بر روى 200 مقطع نازک منجر به شناسايى 4 مجموعه رخساره اى كربناته، يک رخساره تبخيرى و دو رخساره آوارى شده است. مجموعه رخساره اى A شامل گرينستون بيوكلستى داراى براكيوپود و اكينودرم و گرينستون بيوكلستى براکيوپوددار، مجموعه رخساره اى B شامل گرينستون بيوكلستى اائيددار ماسه اى، گرينستون بيوكلستى اائيددار ماسه ای، گرينستون بيوكلستى (داراى دوكفه اى) اائيددار، گرينستون اينتراكلستى، گرينستون اائيددار اينتراكلست دار، گرينستون اائيدى حاوى دوكفه اى ماسه اى و گرينستون اائيدى ماسه اى، مجموعه رخساره اى C شامل پكستون اائيدى، پكستون بيوكلستى اائیددار ماسه اى، گلسنگ آهكى استركوددار و پكستون پلوئيدى و مجموعه رخساره اى D شامل دولومادستون و گل سنگ آهكى است. رخساره تبخيرى عمدتاً ژيپس و رخساره هاى آوارى شامل شيل و ماسه سنگ مى باشد. با توجه به خصوصيات رخساره اى سازند مزدوران در برشهاى مورد مطالعه مجموعه رخساره اى A در محيط درياى باز، مجموعه رخساره اى B در محيط سدى، مجموعه رخساره اى C در محيط لاگونى، مجموعه رخساره اى D و رخساره هاى آوارى در پهنه هاى جزر و مدى تشكيل شده اند.
رخساره هاى تبخيرى سازند مزدوران به دليل ضخامت و گسترش نسبتاً زياد آنها بخصوص در برش هاى شمال شوراب و برش شمالى كال شاه محمد مربوط به پهنه نمكزار (سالينا) مى باشند. با توجه به رخساره هاى سنگى تشكيل دهنده سازند مزدوران در برش هاى مورد مطالعه مى توان محيط رسوبى اين سازند را يک رمپ كربناته از نوع هوموكلين در نظر گرفت.
بر اساس مطالعات انجام شده بر روى سنگهاى كربناته و آوارى سازند مزدوران در برش هاى مورد مطالعه چندين فرآيند دياژنتيكى قابل تشخيص مى باشند كه اين فرايندها در سنگ های كربناته شامل سيمانى شدن، ميكريتى شدن، فشردگى، نئومورفيسم، دولوميتى شدن و انحلال و در ماسه سنگها شامل سيمانى شدن، فشردگى، دولوميتى شدن، هماتيتى شدن و انحلال مى باشند. اين فرايندها در سه محيط دريايى، متئوريک و تدفينى و در سه مرحله ائوژن، مزوژن و تلوژن نهشته هاى مورد مطالعه را تحت تأثير قرار داده است.
تغييرات نسبى سطح آب دريا در حين تشكيل نهشته هاى سازند مزدوران باعث تشكيل دو سكانس رسوبى بزرگ مقياس در هر يک از برش هاى مورد مطالعه شده است. اين سكانس ها داراى رخساره های مربوط به محيط درياى باز، سدى، لاگونی و پهنه هاى جزر و مدى مى باشند. در هر يک از اين سكانس ها دسته رخساره های مربوط به مراحل TST و HST موجود مى باشد. در قسمت تحتانى سكلانس رسوبى دوم (DS2) در برش شمال شوراب و ابتداى سكانس رسوبى اول (DS1) در سه برش ديگر رخساره اى تبخيرى مربوط به مرحله LST مشاهده مى شود. مطالعات جغرافياى ديرينه در نواحى مورد مطالعه باعث شناسايى شش مرحله از تغييرات سطح آب دريا در زمان ژوراسيک فوقانى در حوضه كپه داغ شده است.

نمايه‌ها : تاریخچه رسوبگذاری