نويسنده : سليمي،ذبيح‌الله ؛ به راهنمايي: محمود لاجوردي
مرجع : پايان نامه (كارشناسي ارشد) _ دانشگاه شهيد بهشتي، تهران؛217ص.
سال انتشار : 1373

چکيده :

ازآنجايي كه در حوضه مذكور ايستگاه آب و هواشناسي وجودندارد.بديهي است كه شناخت دقيق آب و هواي آن امكان‌پذير نيست و مطالبي كه درموردآب وهواي حوضه عنوان شد باتوجه به اينكه نزديكترين ايستگاه هواشناسي به اين حوضه در فاصله 23 كيلومتري و باشرايط جغرافياي متفاوت واقع شده نمي‌تواند از ضريب اطمينان بالايي برخوردار باشد.لذا جهت شناخت دقيق و كامل آب وهواي حوضه تاسيس يك ايستگاه هواشناسي كه بتوان پارامترهاي مهم جو ازقبيل باران - دما - رطوبت - تبخير - باد را اندازه‌گيري كرد و يا حداقل نصب دستگاه باران‌سنجي با فواصل ارتفاعي 500 متر در حوضه ضروري بنظر مي‌رسد. -2 جهت شناخت دقيق ويژگيهاي سيلاب درحوضه نصب اشل دبي‌سنجي در حوضه ضروري بنظر مي‌رسد. -3اعمال مديريت صحيح و هدف دار و برنامه‌ريزي شده در طرحهاي آبخيزداري حوضه و توجيه مالكين وزارعين داخل و خارج حوضه جهت همكاري با مديريت زيرا هرگونه اقدامي دراجراي برنامه‌هاي آبخيزداري چنانچه با عدم همكاري مردم و يا حتي بي‌توجهي و بي‌اعتنايي آنان مواجه باشد چيزي جز هدردادن وقت و امكانات نخواهد بود.حمايت از پروژه سماق‌كاري دردامنه‌ها نيز مي‌تواند اقدامي مؤثر باشد.زيرا سماق محصولي است كه هم براي مردم و هم براي مبارزه با فرسايش خاك مزاياي ذيل را دارد:-1-3 نسبت به خشكي كاملا" مقاوم بوده و درصورت خشك شدن در اثر كم‌آبي با مختصر رطوبت مجددا" ايجاد پاجوش مي‌آيد. -2-3 نسبت به شرايط نامناسب خاك (عمق - ساختمان و نفوذپذيري) حساس نبوده و براحتي از طريق ريشه‌هاي رونده‌اي كه دارد خودرا درخاك تثبيت مي‌كند.-3-3 تكثير و پرورش آن آسان است و درصورت سرمازدگي ساقه‌هاي جديد بوجود مي‌آورد.-4-3 نسبت به آفات و امراض مقاوم است .-5-3 براي كشت آن احتياج به تراس‌بندي و ايجاد با نكت نيست . -6-3 سماق بصورت متراكم و تجمعي سبز مي‌كند كه عرصه‌هاي آن را اصطلاحا" سماق زار مي‌گويند.-7-3 سماق از طريق پاجوش تكثير مي‌شود و زمان تكثير آن اسفندماه است .و دركشت آن نبايد زياد در عمق خاك قرار گيرد چون ريشه‌ها حالت رونده دارد و در سطح خاك حركت مي‌كند.-4 مهار هرزابها و جريانهاي فصلي مي‌تواند از جاري شدن آب رود در فصول پرآبي كه اغلب چندان استفاده‌اي از آن نمي‌شود شده و ازآب جمع‌آوري شده درفصول كم‌آبي و درمحل مناسب استفاده شود.اين اقدام نه تنها باعث افزايش سطح ايستايي آبهاي زيرزميني و افزايش آبدهي قنوات و چشمه‌ها شده بلكه از جاري شدن آن كه سبب فرسايش بيشتر و آنهم از نوع كناري و واردآوردن خسارات مالي به كشاورزان و باغداران مي‌شود جلوگيري مي‌كند.-5 براي مبارزه با فرسايش سطحي بذرپاشي راه‌حل موثر است دراين زمينه مي‌توان از گياهان مقاوم نسبت به آب و هواي حوضه نظير درمنه استفاده كرد براي انجام اين كار مي‌توان از نيروهاي داوطلب و يا دانش‌آموزان طرح كاد و كشاورزان محلي استفاده كرد مسلم است با وسايل و تكنولوژي جديد نظير هلي‌كوپتر سرعت كار را بيشتر مي‌كند.-6 براي مقابله با فرسايش شياري، بوته‌كاري و واگذاري دامنه‌هاي حساس به فرسايش شياري به مردم محلي و حمايت مالي و راهنمايي آنان مي‌تواند درجهت افزايش بوته‌هاي مثمر و غيرمثمر و درنتيجه كاهش فرسايش شياري موثر واقع شود.تاكنون دراين زمينه مخصوصا" در اطراف سدخاكي اقداماتي صورت گرفته كه كاشت بيش از 50000 نهال بخشي از اقدامات انجام شده توسط جهاد سازندگي شهرستان گناباد است ولي مسلم است كه كافي نبوده و جز با مشاركت بخش خصوصي مدت زمان اجراي اين طرح بسيار طولاني خواهد شد. -7 براي مقابله با فرسايش خندقي ايجاد خشكه‌چين‌هاي متعدد و گابيوني در مسير اين خندق‌ها بنظر مي‌رسد كم هزينه‌ترين راه مقابله باشد در اين زمينه اقداماتي ازجمله در مجاورت سد (عكس شماره 1-9) انجام شده ولي دراين قسمت نيز مشاركت دادن مردم و مجاز بودن آنان جهت استفاده از رسوبات پشت اين خشكه‌چين‌ها براي كشت بادام و ساير محصولات مي‌تواند گامي موثر دراين زمينه باشد. -8 براي مقابله با فرسايش كناري مهار هرز آبها و ايجادديواره و اپي در دوطرف رودخانه و ايجاد سدهاي رسوب‌گير جهت كاستن از شيب رودخانه و جلوگيري از سرعت حركت آب مي‌تواند اقدامي موثر باشد دراين زمينه چه قبل از اجراي پروژه آبخيزداري و چه بعداز آن جهت مقابله با اين نوع فرسايش كه خسارتهاي مالي به كشاورزان و باغداران وارد مي‌ساخته، اقداماتي صورت گرفته است .ولي ازآنجايي كه 5ˆ26 كيلومتر از مسير آبراهه‌هاي اين رود در معرض چنين فرسايشي است ايجاد حدود 50 كيلومتر ديواره كار دشواري است و كارهاي انجام شده هنوز كم است . -9اجراي قرق و جلوگيري از ورود دام به بخش‌هاي مرتفع‌تر حوضه و مناطقي كه حساسيت بيشتري نسبت به فرسايش دارند براي دوره‌هاي معين و برنامه‌ريزي شده امري لازم و ضروري است دراين زمينه گرچه بخش كوچكي از حوضه قرق شده ولي كافي نيست و بايد در بخش وسيعتري از حوضه اجرا شود تا وضعيت پوشش گياهي كه درحال حاضر بسيار اسفبار است بهبود يابد تا بدين طريق جلوي يكي از عوامل فرسايش شديد حوضه گرفته شود.(نقشه راههاي مبارزه با فرسايش خاك ضميمه)

نمايه‌ها : فرسايش