ایران - مشهد مقدس
اداره کل زمین شناسی و اکتشافات معدنی منطقه شمال شرق
زمین‌شناسی و معدن در اخبار جهانی
گردآوری: مهدی آزادی
رکوردشکنی قیمت مس در بازار جهانی
در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶، قیمت مس در بازارهای جهانی به سطوح بی‌سابقه‌ای رسید و در بازار لندن از حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ دلار به ازای هر تن عبور کرد. کاهش تولید معدنی در برخی از کشورهای اصلی تولیدکننده، نگرانی درباره محدودیت عرضه در سال‌های آینده و رشد تقاضای مرتبط با توسعه شبکه‌های برق، انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و زیرساخت‌های فناوری از عوامل مهم این روند بودند. هم‌زمان، احتمال اعمال تعرفه‌های جدید آمریکا بر واردات مس موجب انتقال بخشی از محموله‌های جهانی به بازار آمریکا و تشدید فشار بر موجودی سایر بازارها شد. تحولات این دوره اهمیت مس را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فلزات مورد نیاز برای توسعه زیرساخت‌های برق و گذار انرژی بیش از پیش برجسته کرد.
بازنگری ساختاری در شرکت دولتی Codelco شیلی
در ماه سپتامبر، شرکت دولتی Codelco شیلی برنامه بازسازی و اصلاح ساختار خود را در شرایط کاهش تولید و افزایش فشارهای هزینه‌ای دنبال کرد. این شرکت طی سال‌های اخیر با چالش‌هایی از جمله افت عیار برخی ذخایر، افزایش هزینه‌های عملیاتی و نیاز به سرمایه‌گذاری گسترده برای توسعه و نوسازی معادن مواجه بوده است. کاهش ظرفیت تولید پیش‌بینی‌شده Codelco اهمیت ویژه‌ای برای بازار جهانی مس دارد، زیرا این شرکت یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این فلز در جهان است. تحولات Codelco نشان می‌دهد که حتی کشورهای دارای ذخایر بسیار بزرگ مس نیز برای حفظ سطح تولید با چالش‌های فنی، اقتصادی و سرمایه‌گذاری مواجه هستند.
بررسی امکان بازگشایی معدن بزرگ Cobre Panamá
موضوع بازگشایی معدن بزرگ مس Cobre Panamá در پاناما مجدداً در کانون توجه صنعت معدن قرار گرفته است. دولت پاناما بررسی ایجاد ساختاری دولتی برای مشارکت در فعالیت‌های معدنی و فراهم کردن زمینه بازگشایی این معدن را در دستور کار قرار داد. معدن Cobre Panamá یکی از معادن بزرگ مس جهان محسوب می‌شود و توقف فعالیت آن از سال ۲۰۲۳ موجب کاهش قابل‌توجه تولید مس و تأثیرات اقتصادی گسترده در پاناما شده است. تحولات مربوط به این معدن نشان داد که توسعه معادن بزرگ در جهان صرفاً به عوامل اقتصادی و زمین‌شناسی وابسته نیست و مسائل اجتماعی، زیست‌محیطی، حقوقی و حاکمیت منابع طبیعی می‌توانند مستقیماً بر عرضه جهانی یک ماده معدنی تأثیرگذار باشند.
اختصاص سرمایه‌گذاری گسترده آمریکا برای توسعه مواد معدنی حیاتی
دولت آمریکا برنامه‌های خود برای توسعه زنجیره تأمین داخلی مواد معدنی حیاتی را با اختصاص سرمایه‌گذاری‌های چند میلیارد دلاری دنبال می‌کند. بخشی از این سرمایه‌گذاری‌ها به پروژه‌های مرتبط با مواد اولیه باتری، اسکاندیم، آهنرباهای پیشرفته و سایر مواد معدنی راهبردی اختصاص یافت. هدف اصلی این اقدامات، افزایش ظرفیت استخراج، فرآوری و تولید محصولات معدنی در داخل آمریکا و کاهش وابستگی به زنجیره‌های تأمین خارجی بود. روند مذکور نشان می‌دهد که مواد معدنی حیاتی در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان سیاست صنعتی و امنیت زنجیره تأمین کشورهای بزرگ اقتصادی هستند و رقابت برای ایجاد ظرفیت فرآوری و تولید محصولات با ارزش افزوده، در کنار توسعه معادن، اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است.
آغاز فرآوری مجدد معدن تنگستن Sangdong در کره جنوبی
در ماه ژوئیه، عملیات فرآوری سنگ معدن در پروژه تنگستن Sangdong در کره جنوبی آغاز شد. این معدن که سابقه فعالیت طولانی داشته و از دهه ۱۹۹۰ متوقف شده بود، پس از سرمایه‌گذاری قابل‌توجه مجدداً توسعه یافت. راه‌اندازی واحد فرآوری این پروژه در شرایطی انجام شد که محدودیت‌های صادراتی چین و افزایش تقاضای صنایع دفاعی، هوافضا و تولید ابزارهای صنعتی، اهمیت تنگستن را در بازار جهانی افزایش داده است. توسعه مجدد Sangdong نمونه‌ای از تلاش کشورهای خارج از چین برای ایجاد منابع جایگزین مواد معدنی راهبردی و کاهش آسیب‌پذیری زنجیره تأمین محسوب می‌شود.
گسترش فعالیت‌های معدنی هند در خارج از کشور
شرکت هندی Lohum فعالیت‌های خود را برای ایجاد یک زنجیره تأمین بین‌المللی مواد معدنی باتری گسترش داد. این شرکت علاوه بر توسعه پروژه‌های لیتیم در زیمبابوه، برنامه‌هایی برای سرمایه‌گذاری و خرید معادن نیکل در اندونزی و فیلیپین نیز مطرح کرد. هدف این اقدامات، افزایش تولید مواد معدنی مورد نیاز صنایع باتری و کاهش وابستگی هند به زنجیره‌های تأمین تحت سلطه چین است. توسعه هم‌زمان فعالیت‌های معدنی، فرآوری، تولید مواد فعال کاتدی و بازیافت باتری نشان می‌دهد که شرکت‌های آسیایی نیز به سمت کنترل یکپارچه‌تر زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی حرکت کرده‌اند.
افزایش نگرانی درباره آینده عرضه سنگ‌آهن
در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶، موضوع کاهش تدریجی ذخایر قابل بهره‌برداری و افت ظرفیت برخی معادن بزرگ سنگ‌آهن مورد توجه شرکت‌های بزرگ معدنی قرار گرفت. برآوردهای مطرح‌شده در صنعت نشان می‌دهد که برای حفظ سطح فعلی عرضه جهانی طی دهه آینده، توسعه صدها میلیون تن ظرفیت جدید استخراج ضروری خواهد بود. در حالی که بخشی از ظرفیت جدید مورد نیاز در حال توسعه است، فاصله میان ظرفیت مورد نیاز و پروژه‌های قطعی‌شده همچنان قابل‌توجه است. این وضعیت اهمیت اکتشاف ذخایر جدید، توسعه معادن بزرگ و سرمایه‌گذاری بلندمدت در زیرساخت‌های معدنی را افزایش می‌دهد و می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از عوامل مؤثر بر ساختار بازار سنگ‌آهن تبدیل شود.
تأخیر در ادغام بزرگ Anglo American و Teck Resources
در ماه سپتامبر، روند ادغام Anglo American و Teck Resources به ارزش حدود ۵۴ میلیارد دلار همچنان تحت بررسی‌های نظارتی قرار داشت. این معامله در صورت تکمیل، یکی از بزرگ‌ترین معاملات تاریخ صنعت معدن و یکی از مهم‌ترین ادغام‌ها در بخش مس خواهد بود. اهمیت این موضوع با توجه به افزایش تقاضای جهانی مس و محدودیت توسعه پروژه‌های جدید این فلز افزایش یافته است. بررسی این معامله همچنین نشان‌دهنده نقش فزاینده دولت‌ها و نهادهای نظارتی در معاملات بزرگ معدنی است؛ به‌ویژه در شرایطی که دارایی‌های معدنی و ظرفیت‌های تولیدی به بخشی از سیاست‌های امنیت زنجیره تأمین و مواد معدنی راهبردی کشورها تبدیل شده‌اند.
جمع‌بندی به قلم سردبیر
تحولات این دوره نشان می‌دهد که نقشه سرمایه‌گذاری و اکتشاف معدنی جهان در حال بازآرایی است. سرمایه‌گذاری گسترده آمریکا در مواد معدنی حیاتی و راهبردی، گسترش فعالیت‌های معدنی کشورها فراتر از مرزهای خود، تلاش برای احیای معادن متوقف‌شده و هم‌زمان نگرانی از تأمین آینده موادی چون مس و سنگ‌آهن، همگی از افزایش اهمیت دسترسی پایدار به منابع معدنی حکایت دارند.
برای ایران، این تحولات به‌ویژه در حوزه سنگ‌آهن قابل تأمل است. قرارگرفتن کشور در میان دارندگان مهم ذخایر آهن، در کنار نیاز آینده جهان به ظرفیت‌های جدید، اهمیت تداوم اکتشاف، بازنگری ذخایر شناخته‌شده و توجه به ظرفیت‌های جدید و عمیق را دوچندان می‌کند.
پیام این تحولات روشن است: در کنار کشف ذخایر جدید، بازشناسی ظرفیت‌های موجود و جهت‌دهی اکتشاف به مواد معدنی مورد نیاز آینده، باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
