خورشید مشرق 25، پروژه منتخب

 پروژه منتخب

اداره‌کل زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی منطقه شمال‌شرق، بر پایه برنامه‌ریزی علمی و عملیاتی و با تکیه بر توان تخصصی کارشناسان، پروژه‌های متعددی را در حوزه زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی به انجام رسانده یا در دست اجرا دارد. با هدف انتقال تجربه، مستندسازی فعالیت‌های تخصصی و معرفی نتایج تلاش همکاران، در هر شماره از فصلنامه، یک یا چند پروژه شاخص و منتخب معرفی می‌شود.

آغاز عملیات لایه زمین‌شناسی اقتصادی بلوک بردسکن با برگزاری پنل تخصصی و بازدیدهای میدانی
توسط: سمیه آزادبخت

در راستای اجرای طرح تحول زمین‌شناسی و اکتشاف ذخایر معدنی استان خراسان رضوی و در آستانه آغاز عملیات اجرایی لایه زمین‌شناسی اقتصادی بلوک بردسکن، پنل تخصصی «بررسی پتانسیل‌های معدنی بلوک بردسکن» از ۲۴ خردادماه در اداره‌کل زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی منطقه شمال‌شرق برگزار شد.
این برنامه علمی ـ تخصصی با هدف ایجاد شناخت جامع‌تر از ویژگی‌های زمین‌شناسی، متالوژنی و پتانسیل‌های معدنی منطقه، انتقال تجربیات و هم‌افزایی میان متخصصان پیش از آغاز عملیات میدانی طراحی شد و شامل یک روز نشست و ارائه‌های تخصصی و دو روز بازدید میدانی از معادن و کانسارهای شاخص منطقه بود.
در این برنامه، علاوه بر کارشناسان و متخصصان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، جمعی از استادان دانشگاه‌های صنعتی شاهرود، تربیت مدرس، فردوسی مشهد و پیام نور مشهد نیز حضور داشتند تا یافته‌ها و دیدگاه‌های تخصصی پیش از آغاز برداشت‌های میدانی مورد بحث و تبادل‌نظر قرار گیرد.

از نتایج ژئوشیمی تا شناخت متالوژنی بلوک
در بخش تخصصی پنل، هادی شریفی، مدیرکل زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی منطقه شمال‌شرق، ضمن تشریح اهداف طرح تحول در منطقه، بر ضرورت ارتقای روش‌ها و فرآیندهای اکتشافی و بهره‌گیری هم‌زمان از دانش، تجربه و داده‌های حاصل از لایه‌های مختلف اطلاعاتی تأکید کرد.
در ادامه، حسن عزمی معاونت اکتشاف اداره کل، نتایج حاصل از اکتشافات سیستماتیک لایه ژئوشیمی را ارائه و یافته‌های این بخش به‌عنوان یکی از ورودی‌های مهم برای شناخت ظرفیت‌های اکتشافی منطقه مورد بررسی قرار داد.
همچنین محمد صفری، مدیر فنی لایه زمین‌شناسی اقتصادی بلوک بردسکن، ویژگی‌های زمین‌شناسی ناحیه‌ای و متالوژنی بلوک را تشریح و مهم‌ترین ظرفیت‌های معدنی و شواهد مرتبط با کانه‌زایی در منطقه را مورد بررسی قرار داد.
ترکیب نتایج مطالعات پیشین، داده‌های ژئوشیمیایی و شناخت زمین‌شناسی و متالوژنی منطقه، زمینه مناسبی برای ورود هدفمندتر گروه‌های کارشناسی به مرحله برداشت‌های میدانی فراهم ساخت.

زمین، آزمایشگاه واقعی کارشناسان
در ادامه برنامه، طی دو روز بازدید میدانی، مجموعه‌ای از کانسارها و رخدادهای معدنی شاخص منطقه توسط تیم‌های تخصصی دانشگاهی و کارشناسان سازمان مورد بررسی قرار گرفت.
در این بازدیدها، طیفی از کانسارهای مهم منطقه شامل کانسارهای مس رسوبی کدکن، کانسار سولفیدی تیپ قبرسی رخ، بشی نوده، کانسارهای غنی از طلا با تیپ‌های بتورز و کروکوی کبودان، کانسار منگنز ولکانوژنیک بنسبورد و کانسارهای تیپ IOCG از جمله کوه‌زر و سیاهکوه ایرج‌آباد مورد بازدید و بررسی تخصصی قرار گرفتند.
حضور هم‌زمان متخصصان دانشگاهی و کارشناسان سازمان در این بازدیدها، امکان مشاهده مستقیم شواهد صحرایی، بررسی ویژگی‌های سنگ‌شناسی، ساختاری و کانه‌زایی و تبادل دیدگاه درباره مدل‌های احتمالی تشکیل کانسارها را فراهم کرد.
این رویکرد، علاوه بر انتقال تجربه میان متخصصان، زمینه ایجاد برداشت مشترک از ویژگی‌های زمین‌شناسی و معدنی منطقه پیش از آغاز گسترده عملیات صحرایی را فراهم ساخت.

پروژه‌ای در مقیاس ۱۵ هزار کیلومتر مربع
محمد صفری، مدیر فنی لایه زمین‌شناسی اقتصادی بلوک بردسکن، در تشریح ابعاد اجرایی پروژه اعلام کرد که این بلوک با وسعت تقریبی ۱۵ هزار کیلومتر مربع، در محدوده‌ای از دولت‌آباد تربت‌حیدریه تا رودان سبزوار گسترده شده و شامل ۲۲ برگه زمین‌شناسی اقتصادی است.
اجرای این پروژه با مشارکت ۵۵ کارشناس از مراکز مختلف کشور از جمله تهران، مشهد، کرج، اهواز، رشت و تبریز برنامه‌ریزی شده است؛ موضوعی که گستردگی و ماهیت ملی عملیات اجرایی این بلوک را نشان می‌دهد.
برای پشتیبانی و مدیریت عملیات میدانی نیز سه کمپ مرکزی در کاشمر، سبزوار و تربت‌حیدریه در نظر گرفته شده است تا استقرار گروه‌های کارشناسی، پشتیبانی لجستیکی و هماهنگی عملیات برداشت میدانی با انسجام بیشتری انجام شود.

هم‌افزایی تخصصی پیش از ورود به عملیات میدانی
برگزاری پنل تخصصی پتانسیل‌های معدنی بلوک بردسکن و بازدیدهای میدانی مرتبط با آن، بخشی از فرآیند آماده‌سازی علمی و فنی گروه‌های اجرایی پیش از شروع برداشت لایه زمین‌شناسی اقتصادی این بلوک بود.
تلفیق دانش کارشناسان سازمان، تجربیات متخصصان دانشگاهی، نتایج مطالعات ژئوشیمیایی و مشاهده مستقیم شواهد زمین‌شناسی و معدنی منطقه، زمینه‌ای برای افزایش هماهنگی و ارتقای کیفیت برداشت‌های میدانی فراهم کرد.
با توجه به وسعت ۱۵ هزار کیلومتر مربعی بلوک، ۲۲ برگه زمین‌شناسی اقتصادی، مشارکت ۵۵ کارشناس و تنوع قابل توجه تیپ‌های کانه‌زایی، اجرای لایه زمین‌شناسی اقتصادی بلوک بردسکن را می‌توان یکی از پروژه‌های مهم طرح تحول زمین‌شناسی و اکتشاف ذخایر معدنی در استان خراسان رضوی دانست؛ پروژه‌ای که نتایج آن می‌تواند در تکمیل اطلاعات پایه، شناخت دقیق‌تر ظرفیت‌های معدنی منطقه و هدفمندتر شدن مراحل بعدی فعالیت‌های اکتشافی نقش مؤثری ایفا کند.