ایران - مشهد مقدس
اداره کل زمین شناسی و اکتشافات معدنی منطقه شمال شرق
زمینشناسی و معدن در اخبار جهانی
گردآوری: مهدی آزادی
سیاستگذاری جدید اروپا و بریتانیا در تأمین مواد معدنی حیاتی
در سال ۲۰۲۵ دولتها و نهادهای اروپایی و بریتانیا گامهای ملموسی برای کاهش وابستگی به زنجیرههای خارجی (خصوصاً چین) در مواد معدنی حیاتی برداشتند. این تلاشها شامل تدوین و اعلام استراتژیهای ملی و منطقهای برای مواد حیاتی، تامین مالی پروژههای فراوری داخلی و مشوقهایی برای بازیافت و ذخیرهسازی راهبردی بود. این سیاستها بهویژه در پاسخ به نگرانیهای زنجیرهای برای لیتیم، کبالت، نئودیمیم و مس شکل گرفتند؛ هدف از این اقدامات کاستن از تمرکز جغرافیایی فراوری و ایجاد ظرفیت داخلی برای کاهش ریسکهای ژئوپولتیکی و تأمین صنایع کلیدی مثل خودروهای برقی و تکنولوژیهای بادی. اقدامات عملی شامل فهرست کردن پروژههای اولویتدار، تخصیص بودجه مستقیم یا ضمانتهای اعتباری برای پالایشگاهها و تسهیل مجوزها اعلام شد تا سرمایهگذاران خصوصی و دولتی وارد ساخت زنجیره ارزش شوند. این تغییرات نشان میدهد که در ۲۰۲۵، امنیت تأمین مواد معدنی حیاتی از یک بحث فنی به اولویت راهبردی دولتها تبدیل شد (mining.com).
اختلال در عرضه مس شیلی ناشی از فشار نیروی کار
شیلی که بزرگترین تولیدکننده مس دنیاست، در ۲۰۲۵ با مجموعهای از فشارها روبرو شد که بر عرضه جهانی تأثیر مستقیم گذاشت: از مذاکرههای سختِ نیروی کار در معادن بزرگ گرفته تا اختلالهای زیرساختی و برقرسانی در برخی مناطق. این فشارها باعث شد که پیشبینیهای رشد تولید تجدیدنظر شود و بازارها نسبت به ریسکِ کمبود عرضه حساستر شوند. از منظر داخلی، مطالبات کارگری تنها محدود به دستمزد نبود؛ خواستهها شامل بهبود شرایط ایمنی، سرمایهگذاری شرکتها در زیرساختهای محلی، و تضمین تعهدات زیستمحیطی نیز میشد. شرکتهای بزرگ مجبور شدند برای جلوگیری از تعطیلی یا کاهش تولید کوتاهمدت، مذاکراتی پیچیده و گاه گران را با اتحادیهها و دولتها دنبال کنند. پیامد بینالمللی این اختلالات افزایش نوسان قیمتی و بازنگری واردکنندگان و تولیدکنندگان پاییندستی در استراتژی تدارکاتی بود تا احتمال اختلال در زنجیره تولید کالاهای وابسته به مس را کاهش دهند. همچنین دولتهای واردکننده و غولهای صنعتی در تلاش برای تنوعبخشی جغرافیایی تأمین و ایجاد ذخایر استراتژیک بودند تا آسیبپذیری در برابر این نوع اختلالات کاهش یابد. در مجموع، سال ۲۰۲۵ دورهای شد که نشان داد ثبات اجتماعی و قراردادهای کاری در معادن در حال استخراج میتواند به اندازه کمیت ذخایر معدنی بر بازار جهانی مؤثر باشد (Mining Weekly).
شتاب در استخراج لیتیم و فناوریهای مستقیم
در سال ۲۰۲۵، رقابت برای افزایش تولید لیتیم شدت گرفت و توجه فنی به روشهای استخراج مستقیم لیتیم (Direct Lithium Extraction: DLE) بهطور چشمگیری افزایش یافت. DLE وعده استحصال سریعتر، بازده بالاتر و مصرف آب کمتر نسبت به روشهای تبخیری سنتی را میدهد. به همین دلیل، دولتها و سرمایهگذاران آن را بهعنوان راهی برای کاهش اثرات زیستمحیطی و افزایش ظرفیت عرضه پذیرفتند. پروژههای آزمایشی و نیمهصنعتی در آمریکای لاتین، استرالیا و اروپا در حال اجرا یا توسعه هستند، ولی چالشهای مهمی همچنان وجود دارد: هزینههای سرمایهای اولیه، نیاز به آزمونهای میدانی بلندمدت برای اثبات پایداری اقتصادی و محیطی، و پیچیدگیهای مجوزدهی محلی و ملی. از منظر بازار، اگر DLE بتواند مقیاسپذیری اقتصادی را نشان دهد، میتواند ساختار عرضه لیتیم را متحول نموده و فشار قیمتی نسبی را کاهش دهد؛ اما در ۲۰۲۵، این فناوری هنوز در مرحله مقیاسبندی و اثبات دوام اقتصادی- محیطی بوده است (Fastmarkets).
تمرکز بر اورانیم و بازار انرژی هستهای
بازار اورانیم در ۲۰۲۵ همچنان تحت تأثیر سیاستهای انرژی هستهای و تغییر استراتژی تولید کشورهای بزرگ بود. قزاقستان که سهم بزرگی از تولید جهانی اورانیم را دارد، تلاشهایی برای بهینهسازی تولید و افزایش ارزشافزوده زنجیره (مثلاً تولید سوخت هستهای) داشت که میتواند در بلندمدت ساختار بازار را تغییر دهد. این روند با افزایش توجه به امنیت عرضه سوخت هستهای و نیز ریسکهای ژئوپلیتیکی عرضه همراه شد؛ در نتیجه بازیگران صنعتی و دولتی بهدنبال تنوعبخشی منابع و بهبود زنجیره پردازش برای کاهش وابستگی به مناطق خاص بودند. بازار اورانیم در ۲۰۲۵ نشان داد که تغییرات سیاست انرژی و استراتژی تولیدی کشورها میتواند تأثیرات سریع و ساختاری بر تأمین مواد استراتژیک داشته باشد .(World Nuclear Association)
