خودشناسی
زندگی خود را دوباره بسازیم
توسط: سمیه آزادبخت
همه ما در زندگی دوست داریم جمع گرم دوستان، همکاران و خانواده پذیرای ما باشند و اگر این اتفاق نیوفتد به شدت رنجور میشویم و یا احساس میکنیم نقصی در ماهیت وجودیمان هست که هیچ کس نمیتواند ما را دوست بدارد، و یا اینکه نیازهای دیگران را اولویت قرار میدهیم و به همین دلیل نیازهای خودمان برآورده نمیشود، یا اینکه همیشه میترسیم اتفاق ناگواری برایمان رخ دهد چنین الگوهایی را تلههای زندگی مینامند. در این قسمت نظر بر این است که ابتدا تلههای زندگی که از دوران کودکی تا به امروز بر روی زندگی، روابط عاطفی، روابط کاری و... تاثیر گذاشته شناسایی و ریشه یابی کنیم و در مرحله بعد نحوه تغییر و شیوه خلاصی از آنها را با هم بررسی میکنیم تا در نهایت بتوانیم یک زندگی شاد به دور از هر گونه نگرانی و استرس را تجربه کنیم.
مجموعه رفتارهایی که خانوادههای مان در برخورد با ما در دوران کودکی انجام میدهند، آغازگر این الگوهاست. ممکن است زمانی که محدود شدیم، مورد انتقاد قرار گرفتیم، مورد سو استفاده واقع شدیم، مورد حمایت بیش از اندازه قرار گرفتیم و یا حتی محروم شدیم دقیقاً همان زمانهایی بودند که تیر پیکان آسیبها، روح و روانمان را نشانه رفته بودند. در گام اول تلاش بر این است که یازده مورد از رایجترین تلههای زندگی را توصیف و در گام بعدی چگونه آنها را شناسایی و ریشهیابی کنید و در گام بعدی نحوه تغییر این تلهها و شیوه خلاصی از آنها را بررسی میکنیم.
تلههای زندگی
در کدام یک از تلههای زندگی گرفتار شدهاید؟ در اینجا به شما کمک خواهیم کرد تلهای که بیشترین ارتباط با زندگیتان را دارد شناسایی کنید. میزان صحت هر کدام از 22 عبارتی که در ادامه آمده است را با یک قیاس پنج امتیازی بسنجید.
معیار امتیاز: 1- اصلا در مورد من صدق نمیکند، 2- غالباً در مورد من صدق میکند، 3- به ندرت در مورد من صدق میکند، 4- نسبتاً در مورد من صدق میکند، 5- کاملاً من را توصیف میکند.
در گام اول به عنوان یک کودک میزان صحت این عبارات را مورد سنجش قرار دهید. اگر در برهههای زمانی متفاوت کودکیتان، پاسخهای متفاوتی دارید، به صورت کلی گزینهای را انتخاب کنید که تا سن دوازده سالگیتان در مورد شما صدق میکرده است. سپس گزینههایی را انتخاب کنید که در مورد اکنون شما به عنوان فردی بالغ صادق باشد.
توضیحات | در کودکی | در بزرگسالی | انواع تلهها | امتیاز |
1- ترس از ترک شدن باعث میشود مدام به نزدیکانم بچسبم | ترک شدن |
| ||
2- بسیار نگرانم که مبادا کسانی که دوست شان دارم، فرد دیگری پیدا کنند و مرا رها کنند | ||||
3- معمولا در مورد انگیزههای پنهانی افراد، نگران و گوش به زنگم، نمیتوانم به کسی اعتماد کنم | سواستفاده و سوظن |
| ||
4- احساس میکنم نمیتوانم حالت تدافعیام را کنار بگذارم، فکر میکنم دیگران به من آسیب میزنند | ||||
5- بیشتر از یک فرد عادی نگران بیماری و یا رخ دادن اتفاق بدی برای خودم هستم | آسیب پذیری |
| ||
6- نگرانم که خود یا خانوادهام دارایهایمان را از دست بدهیم و فقیر و محتاج دیگران بشویم | ||||
7- احساس نمیکنم بتوانم از پس خودم بربیایم. به همین خاطر دیگران باید کمکم کنند | وابستگی |
| ||
8- من و والدینم بیش از اندازه تمایل داریم درگیر مسائل و زندگی دیگران شویم | ||||
9- کسی را ندارم که من را بزرگ کند و زندگی خود را با من شریک شود یا عمیقاً مراقبم باشد تا اتفاقی برایم رخ ندهد | محرومیت عاطفی |
| ||
10- کسی را ندارم تا نیازهای عاطفی مرا درک و با من همدردی کند، نصیحت یا راهنمایی و یا حتی حمایتش را در اختیارم بگذارد | ||||
11- احساس میکنم به جایی تعلق ندارم، من متفاوتم. واقعاً کسی قبولم نمیکند | محرومیت اجتماعی |
| ||
12- بسیار کسالتآور و خستهکننده هستم. نمیدانم در محیطهای اجتماعی چه بگویم | ||||
13- آرزو دارم دیگران من را با تمام خوبی و بدیهایم دوست بدارند اما کسی را ندارم که اینگونه دوستم بدارد | نقصان |
| ||
14-من از خودم شرمسارم ارزش توجه، عشق و احترام را ندارم | ||||
15- اصلا به اندازه افرادی که به مدرسه یا سرکار میروند باهوش و توانا نیستم | شکست |
| ||
16- غالباً احساس بیکفایتی میکنم زیرا خودم را از نظر استعداد، ذکاوت و موفقیت با دیگران مقایسه نمیکنم | ||||
17- احساس میکنم حق انتخابی ندارم و تسلیم آرزوهای دیگران هستم در حالی که آنها به گونهای من را پس میزنند یا تلافی میکنند | اطاعت |
| ||
18- مردم گمان میکنند برای دیگران کارهای بسیاری انجام میدهم و برای خودم کاری نمیکنم. | ||||
19- تلاش میکنم بهترین خودم را ارائه دهم اما نمیتوانم به قدر کافی خوب باشم. | استانداردهای سخت گیرانه |
| ||
20- کارهای بسیار زیادی باید به انجام برسانم، اما زمانی برای استراحت و لذت بردن از زندگی ندارم | ||||
21- احساس میکنم نباید قوانین متداولی که دیگران رعایت میکنند را دنبال کنم و یا کارهای متعارفی که انجام میدهند را انجام دهم | استحقاق |
| ||
22- نمیتوانم خودم را موظف به تکمیل کارهای متداول و کسالت بار کنم یا احساساتم را کنترل کنم |
پاسخ هر دو سوال مربوط به یک تله از زندگی است پس بیشترین امتیاز هر دو سوال را در ستون کنار هر محرومیت بگذارید.
در شماره بعدی به تفصیل، هر کدام از تلهها را بررسی میکنیم و راه حلهایی را برای برطرف کردن آنها پیشنهاد میکنیم.